Scheikunde.  — O.  de  Vries  (Correspondent  der  Afdeeling);  „Over 
de  coagulatie  van  Hevea  latex.” 
(Aangeboden  door  den  Heer  P.  van  Romburgh). 
I.  Invloed  van  de  mengverhoiiding  van  latex,  ivater  en  zuur-, 
onregelmatige  reeksen. 
Uit  enkele  vroegere  onderzoekingen  was  bekend,  dat  de  coagulatie 
van  Hevea  latex  met  zuren  onregelmatiglieden  vertoont.  De  waar- 
nemingen van  verschillende  onderzoekers,  die  wij  in  een  latere 
paragraaf  (§  9)  in  het  kort  zullen  bespreken,  waren  echter  slechts 
te  hooi  en  te  gras  gedaan  en  gaven  geen  behoorlijk  inzicht  in  de 
verschijnselen;  het  leek  ons  daarom  wenschelijk  door  een  systematisch 
onderzoek  over  het  volledige  menggebied  latex-water-zuur  een  samen- 
vattend beeld  van  de  verhoudingen  te  verkrijgen. 
§ 1.  De  latex. 
Hevea  latex  is  een  melkachtige  vloeistof,  die  onder  het  microscoop 
blijkt  te  bestaan  uit  ^ tot  2p  groote,  ovale  bolletjes,  die  levendige 
Brownsche  beweging  vertoonen ; af  en  toe  komen  deeltjes  van  wat 
minder  eenvoudigen  vorm  voor.  Het  feit  dat  men  niet  met  bolvormige 
deeltjes  te  doen  heeft  wijst  er  op  dat  latex  niet  een  systeem  vloei- 
baar ; vloeibaar,  een  emulsie  in  den  zin  van  Wo.  Ostwald’s  indeeling 
is.  Aan  den  anderen  kant  mag  men  ook  niet  van  vloeibaar : vast 
(suspensie)  spreken ; de  eigenschappen  van  het  onder  verschillende 
omstandigheden  verkregen  coagulum  maken  het  waarschijidijk  dat 
de  rubberdeeltjes  in  latex  een  boterachtige  consistentie  hebben,  dus 
tusschen  vloeibaar  en  vast  in.  Of  men  daarbij  te  denken  heeft  aan 
een  min  of  meer  vloeibare  kern  besloten  in  een  vaster  oppervlakte- 
huidje,  zooals  dooi'  sommige  onderzoekers  wordt  aangenomen,  moge 
hier  in  het  midden  gelaten  worden.  Past  men  Frrundlioh’s  indeeling 
der  colloiden  op  latex  toe,  dan  is  deze  ongetwijfeld  een  lyophiel 
colloid,  getuige  het  bij  coagulatie  verkregen  waterhoudende  volumi- 
neuze gel  en  het  gedrag  van  de  latex  tegenover  wateronttrekkende 
en  uitzoutende  stoffen ; aan  den  anderen  kant  is  het  waterbindend 
vermogen  van  de  rubberbolletjes  zeker  slechts  beperkt,  en  doet  het 
