47 
lijke  gehalte  (30  a 40  7o)  tot  de  laagste  toe  gemakkelijk  bereiden,  en 
door  seriebepalingen  met  atdaleiide  hoeveelheden  meer  of  minder 
verdunde  latex  en  opklimmende  lioeveelheden  al  of  niet  verdund 
zuur  kan  men  zoïider  veel  moeite  het  geheele  gebied  der  mengver- 
lioudingen  doorkruisen  en  systematisch  afzoeken.  Daar  de  ,, onregel- 
matige reeksen”  alleen  bij  de  lagere  rubbergehalten  gevonden  worden, 
lukte  het  om  het  gebied,  waar  deze  voorkomen,  geheel  vast  te 
leggen;  in  de  meeste  in  de  literatuur  beschreven  gevallen  zijn  de 
onregelmatige  reeksen  maar  bij  een  of  enkele  concentraties  onder- 
zocht, omdat  de  hoogere  of  lagere  concentraties  van  het  colloid  niet 
toegankelijk  waren. 
De  latex,  die  voor  de  meeste  van  de  hier  te  beschrijven  waarne- 
mingen gebruikt  werd,  was  afkomstig  van  een  groep  vijftienjarige 
boomen  in  den  proeftuin  aan  de  overzijde  van  de  Tjiliwoeng  te 
Buitenzorg.  De  boomen  werden  dagelijks  getapt  met  twee  sneden 
over  74  cien  stamomtrek  en  de  latex  werd  tusschen  10  en  12 
uur  v.m.  voor  het  onderzoek  gebruikt.  Het  rubbergehalte  (bij  coa- 
gulatie)  wisselde  van  31.0  tot  32.8  en  was  gemiddeld  31.8  “/o!  de 
zuurgraad  was  0.02 — 0.04  N (vergei.  § 8),  de  aanwezige  zuren  zijn 
voornamelijk  koolzuur,  melkzuur  en  wat  boterzuur  7- 
In  1922  werden  aanvullende  waarnemingen  gedaan  met  latex 
van  eenige  groepen  boomen  in  den  Cultuurtuin. 
§ 2.  De  coagiilatieverschijnselen 
Bij  de  verhoudingen,  zooals  men  die  in  de  praktijk  van  de  rubber- 
bereiding  kiest,  verloopt  de  coagulatie  van  Hevea  latex  langzaam  ; 
de  vloeistof  is  na  een  kwartier  dik  geworden  als  een  dun  vloeibare 
pap,  gaandeweg  komt  er  meer  samenhang  in,  en  na  een  uur  heeft 
zich  een  samen  hangende  koek  gevormd,  echter  nog  met  melkachtig 
serum ; pas  na  eenige  uren  is  de  scheiding  in  een  stevigen  koek  en 
waterhelder  serum  volkomen.  In  andere  gevallen  laat  men,  door 
toevoeging'  van  meer  zuur,  de  coagulatie  sneller  verloopen,  zoodat 
men  na  een  uur  een  handelbaar  coagulum  verkrijgt ; of  wel  men 
spaart  op  zuur,  zoodat  pas  na  eenige  uren  de  eerste  verschijnselen 
optreden  - en  men  pas  den  volgenden  ochtend  het  coagulum  kan 
verwerken.  Somtijds  gebruikt  men  de  latex  onverdund,  maar  meestal 
wordt  met  water  tot  een  rubbergehalte  van  20  of  15  7,  verdund, 
waardoor  het  coagulum  weeker  wordt  en  gemakkelijker  te  verwerken 
b Voor  de  samenstelling  van  Hevea  latex  in  het  algemeen  moge  verwezen  wor- 
den naar  „Estate  Rubber,  its  preparation,  properties  and  testing”  door  Dr.  O.  de 
Vries  (Ruygrok  en  Go.,  1920),  Hoofdstuk  1 en  2. 
