48 
is.  Hoe  meer  men  de  latex  verdunt,  des  te  slapper  wordt  het  coagiilum 
en  des  te  sterker  trekt  het  zich  na  de  coagiilatie  samen,  zoodat  meer 
serum  vrij  komt.  Pas  bij  zeer  sterk  verdunde  latices  krijgt  men 
afscheiding  van  een  vlokkig  coagulum,  dat  geen  samenhangenden 
koek  vormt,  of  pas  na  een  of  meer  dagen  gaandeweg  samenbalt. 
Gebruikt  men  minder  zuur,  dan  treedt  de  coagulatie  langzaam  in  ; 
maar  bij  afnemende  hoeveelheid  zuur  gaat  een  steeds  grooter  rol 
spelen  de  spontane  coagulatie,  veroorzaakt  door  bacteriën,  die  de 
suikers  en  eiwitten  ontleden  onder  zuurvorming.  Gewone,  niet 
gesteriliseerde  latex  coagu leert  ook  zonder  eenige  zuurtoevoeging 
steeds  gedurende  den  eersten  nacht  na  het  tappen  ; het  coagulum  is 
dan  sponsaclitig  door  de  ge\’ormde  gassen,  en  de  aan  de  lucht  bloot- 
gestelde oppervlakte  is  bedekt  met  een  gele,  kwalijk  riekende  laag 
van  papperig  afgescheiden  rubber  gemengd  met  ei witontledings- 
producten.  In  het  gebied  van  zeer  weinig  zuur  heeft  men  dus  geen 
mengsels,  die  op  den  duur  vloeibaar  blijven  ; men  kan  de  waar- 
neming ,, vloeibaar”  wel  na  een  kwartiei-  of  na  twee  uur  doen,  maar 
men  vindt  na  24  uur  het  mengsel  gecoaguleerd.  De  vloeibare  meng- 
sels met  meer  zuur,  dus  in  wat  men  het  tweede  vloeibare  gebied 
kan  noemen,  blijven  onbeperkten  tijd  vloeibaar ; soms  treedt  na  dagen 
lang  rustig  staan  een  scheiding  in  van  zeer  tijne  vlokjes,  drijvende 
op  een  bijna  helder  of  wittig  serum,  maar  in  ieder  geval  kan  men 
na  24  uur  de  waarneming  ,, vloeibaar”  controleeren  en  bevestigen. 
Dit  vloeibare  gebied  gaat  in  de  coagulatiegebieden  over  door  een 
overgangsstrook,  die  vooral  naar  de  zijde  van  de  hoogere  zuurcon- 
centraties  breed  is  en  duidelijk  verschillende  stadiën  vertoont.  Het 
eerste  begin  van  coagulatieverschijnselen  is,  dat  aan  het  oppervlak 
van  de  vloeistof,  door  verdamping  aan  de  lucht,  een  dun  wit  vlies 
ontstaat,  dat  bij  omroeren  met  een  glasstaaf  zich  daaraan  als  een 
sliert  vasthecht  of  oprolt.  Nadert  men  het  coagulatiegebied  iets  meer, 
dan  wordt  deze  sliert  dikker  en  klonteriger;  nog  verder  komt  men 
tot  klontering  of  schifting  van  een  grooter  deel  van  de  latex,  vorming 
van  een  brij,  en  ten  slotte  van  een  samenhangend  coagulum.  Bij 
langei'  staan  schrijdt  de  coagulatie  in  dit  overgangsgebied  verder  ; 
wat  na  twee  uur  een  brij  was,  kan  na  24  uur  een  coagulum 
geworden  zijn,  en  een  mengsel  dat  na  twee  uur  slechts  een  dikke 
sliert  vertoonde,  is  den  volgenden  ochtend  in  een  brij  veranderd  of 
soms  zelfs  gecoaguleerd.  Wat  vloeibaar  is  in  het  midden  van  het 
tweede  get)ied  blijft  ook  na  dagen  nog  vloeibaar,  maar  ,, vloeibaar” 
0{)  de  grens  van  ,, sliertig”  kan  na  24  uur  in  sliertig  veranderd  zijn. 
,, Gecoaguleerd”  blijft  natuurlijk  na  een  of  meer  dagen  zoo,  behalve  dan, 
dat  het  coagulum  zich  gaandeweg  wat  contraheert  en  harder  wordt. 
