28 
uitgesloten;  Nou,  toonde  later  aan  dat  deze  zich  echter  bij  het 
winden  wel  deed  gevoelen,  als  ,, laterale  geotropie”,  waarbij  de 
zwaartekrachtprikkel,  door  het  opwekken  van  een  groeiverschil 
tusschen  de  beide  zijkanten,  de  zijdelingsche  beweging  van  den  top 
veroorzaakt. 
Deze  laterale  geotropie  voert  dus  den  stengeltop  in  een  horizontalen 
kring  i'ond,  waarbij  de  top  zelve  een  meer  of  minder  liorizontale 
richting  heeft;  tevens  draait  de  stengeltO|)  zich  om  zijn  as  in  tegen- 
gestelde ricliting.  Het  komt  mij  voor  dat  deze  bewegingen  zich 
eveneens  door  autonome  ver|)laatsing  van  het  statisch  apparaat  laten 
verklaren : Wij  zagen  reeds  (blz.  6)  dat  de  eerst  vertikale  kiem- 
stengel  spoedig  daarna  den  top  een  ongeveer  horizontalen  stand  doet 
innemen,  waarna  het  winden  begint;  dit  werd  verklaard  door  een 
verplaatsing  van  het  apparaat  van  den  basalen  dwarswand  naar  een 
der  langs  wanden,  welke  dan,  door  het  overbuigen,  tot  ondersten  wordt. 
Woi'dt  nu  dit  apparaat  in  de  statocyste  wederom  verschoven,  zóó  dat 
het  de  cel  rondgaat,  maar  daarbij  steeds  tegen  een  der  langswanden 
aan  gelegen  blijft,  dan  zou  daarvan  liet  terugtordeeren  van  den  top, 
en  tevens  diens  draaiing  in  het  horizontale  vlak  het  gevolg  zijn, 
omdat  die  torsie  niet  zonde  kunnen  plaats  hebben  zonder  de  gelijk- 
tijdige, en  even  snelle  draaiing  (één  torsieomgang  voor  eiken  beschreven 
cirkel  in  het  horizontale  vlak).  Dit  rondvoeren  zou  geschieden  in  de 
eene  richting  bij  de  links-,  in  de  tegenovergestelde  bij  de  rechts- 
windende  planten.  Heeft  de  stengeltop  bij  de  draaiing  geen  zuiver 
horizontale  richting,  dan  zoude  het  a|)paraat  aan  den  langswand  iets 
ter  zijde,  naar  den  basalen  dwarswand  toe,  verschoven  moeten  liggen 
en  zoo  steeds  in  dienzelfden  stand  in  de  cel  rondgevoerd  moeten 
worden. 
Het  is  van  belang  hierbij  op  te  merken  dat  deze  beweging  van 
het  apparaat,  evenzeer  trouwens  als  de  aard  van  de  beweging  van 
den  stengel  zelve,  meer  en  meer  de  bij  de  roteerende  nutatie  be- 
sprokene nadert;  daai'om,  en  omdat  volgens  onze  opvatting  nu 
ook  van  den  zwaartekrachtprikkel  afhankelijk  zijn,  zoude  dus  de 
oude  opvatting  van  Sachs,  dat  winden  en  loteerende  nutatie  zeer 
nauw  verwante  bewegingen  zijn,  weei-  tol  haar  lecht  komen;  het 
verschil  zou  dan  alleen  beslaan  in  de  grootte  van  den  tophoek  van 
den  kegel,  dien  de  stengeltop  beschrijft,  welke  bij  windende  planten 
tot  180°  toe  kan  worden,  en  dus  in  de  mate  waarin  hel  middenveld, 
ten  opzichte  van  den  basalen  dwarswand,  is  0[)  zijde  geschoven  bij 
het  rondvoeren  in  de  statocyste. 
Deze,  wel  is  waar  al  te  korte,  bespreking  moge  toch  voldoende 
zijn  om  aan  te  loouen  dal  het  met  behulp  van  onze  voorstellingen 
