20 
niet  te  geven  is,  maar  toch  kan  beproefd  worden  een  stap  nader  te 
komen  tot  de  oplossing. 
Wij  zullen  vooreerst  uitsluitend  over  de  prikkeling  door  de  zwaarte- 
kracht spreken. 
Volgens  onze  beschouwingen  zou  dus  het  statisch  apparaat  in  de 
statocyste  een  zoodanige  ligging  hebben,  dat  het  meest  gevoelige 
middenveld  aanligt  tegen  den  onderwand  van  de  cel,  wanneer  het 
plantendeel  zijn  «-even wichtsstand  inneemt,  welke  deze  stand  ook 
zij.  Brengt  men  dan  het  plantendeel  uit  dien  stand,  legt  men  b.v. 
den  wortel  horizontaal,  daji  komen  de  zich  onder  den  invloed  der 
zwaartekracht  verplaatsende  zetmeelkorrels  dus  in  aanraking  met 
het  minder  gevoelige  randgedeelle  van  het  apparaat;  buigt  dan  de 
top  zich  na  eenigen  tijd  naar  omlaag,  dan  komen  de  zetmeelkorrels, 
zich  wederom  verplaatsende,  gaandeweg  in  aanraking  met  steeds 
meer  gevoelige  plaatsen  van  het  apparaat,  totdat  zij,  als  de  top 
vertikaal  staat,  wederom  de  meest  prikkelbare  plaats  hebben  bereikt; 
de  kromming  naar  omlaag  gaat  dan  dus  gepaard  met  een  voort- 
durende stijging  der  prikkeling,  en,  geschiedt  ze  in  een  vei'tikaal 
vlak,  dan  is  snelheid  van  stijging  ook  het  grootst. 
Kan  nu  wellicht  dit  stijgen  der  prikkeling  de,  indirecte,  oorzaak 
zijn  van  de  kromming  en  tevens  van  het  kiezen  van  den  kortsten  weg? 
Op  zich  zelf  kan  dit  streven  naai'  maximale  [irikkeling,  zooals 
men  het  zou  kunnen  noemen,  bij  de  plant  niet  als  directe  oorzaak 
van  beweging  beschouwd  worden,  hoewel  het  wellicht  later  tot  een 
bewegingsoorzaak  zou  kunnen  worden  terug  gebracht;  intusschen 
zijn  er  toch  gevallen  bekend  waarin  ongetwijfeld  het  streven  naar 
steeds  sterkere  prikkeling  door  bewegingen  tot  uiting  komt. 
Zoo  bv.  bij  de  positieve  chemotaxis:  wanneer  men  bv.  varen- 
spermatozoiden  brengt  in  een  zwakke  oplossing  van  appelzuur,  in 
welke  de  concentratie  op  verschillende  plaatsen  ongelijk  is,  dan 
bewegen  zij  zich,  naar  de  plaats  van  sterkste  concentratie  toe,  dus 
in  de  richting  van  de  stijgende  concentratie  of  prikkeling. 
Voor  enkele  zintuigen  van  mensch  en  dier,  als  oog,  oor  en  wel- 
licht ook  voor  het  statisch  orgaan  wanneer  het  organisme  in  rust 
is,  is  het  bekend  dat  deze  zich  automatisch  (retlectorisch)  op  een 
sterkeren  prikkel  instellen,  d.w.z.  dat  dezelfde  prikkel  die  de  zintuig- 
waarneming  veroorzaakt,  ook  andere  zenuwen  en  door  deze  bepaalde 
spieren  prikkelt,  welke  laatste  daardoor  het  zintuig  in  dien  zin 
verplaatsen  dat  het  dan  een  zoo  sterk  mogelijken  indruk  ontvangt; 
ook  hier  dus  een  beweging  die  ten  doel  heeft  de  prikkeling  te 
versterken.  Ware  hierin  vergelijking  met  de  plant  ten  volle  geoor- 
loofd, hetgeen  thans  moeilijk  beslist  kan  worden,  zoo  zou  men  verdei' 
