19 
Ts  dns  nu,  voor  het  optretieii  van  een  anderen  evenvviclitsstand,  • 
een  bepaalde  verschuiving  van  liet  statisch  apparaat  noodig,  dan 
(Bijgaande  schets  stelt,  schematisch,  voor  de  opvatting 
K.  omtrent  de  ligging  van  het  ,, statisch  apparaat”  in  de  stato- 
cyste:  Z=:celwand,  H = buitenlaag,  K = korrelig  protoplasma, 
R = het  statisch  apparaat,  waarvan  M = het  middenveld. 
De  ongelijke  dikte  van  het  statisch  apparaat  in  de  teekening, 
dient  slechts  om  het  plaatselijk  verschil  rn  prikkelbaarheid  van 
- R.  dat  apparaat  aan  te  geven,  welke  in  het  middenveld  het 
grootst  zoude  zijn). 
ZOU  men  omgekeerd,  uit  de  verandering  van  den  evenwichtsstand 
kunnen  afleiden  welke  verschuiving  in  elk  afzonderlijk  geval  heeft  plaats 
gevonden,  tenminste  wanneer  men  weet  waar  die  apparaten  voor- 
komen. Deze  verschuiving  is,  voorloopig  althans,  door  mikroskopisch 
onderzoek  der  cel  niet  te  controleeren,  maar,  wanneer  hel  hieronder 
zal  blijken  dat  door  het  aannemen  van  zoodanige  verschuivingen  het 
gelukt  eenvoudige  verklaringen  te  geven  vau  de  meest  verschillende, 
vaak  zeer  ingewikkelde,  verschijnselen,  zoo  moet  dit  spreken  ten  gunste 
van  de  aanwezigheid  van  een  verplaatsbaar  prikkelbaar  orgaan  in 
de  gevoelige  cel.  Daarbij  moet  echter  in  het  oog  gehouden  worden 
dat  het  daarbij  eigenlijk  onverschillig  is  of  men  denkt  aan  het 
,, statisch  apparaat”  als  boven  bedoeld,  dan  wel  aan  de  buiteidaag 
als  geheel,  mits  deze  dan  verschuifbaar  zij;  hieronder  zal  steeds  het 
beeld  van  het  statisch  apparaat  gebruikt  worden. 
Zoude  nu  al  op  deze  wijze  verklaard  kunnen  worden  hoe  het 
komt  dat  een  plantendeel,  dat  een  bepaalden  evenwichtsstand  heeft, 
dien  stand  blijft  behouden,  niet  te  vei'klaren  is  daarmede  echter  het 
meest  bekende  verschijnsel  dat  een  plantendeel,  dat  uit  den  even- 
wichtsstand gebracht  wordt,  daarin  niet  alleen  vanzelf,  maar  ook  langs 
den  koristen  weg  daartoe  terugkeerl : een  horizontaal  gelegde  wortel 
kromt  zich  toch  in  een  vertikaal  vlak  naar  omlaag  totdat  de  top  wederom 
loodrecht  naar  beneden  wijst.  Het  groote  nut  dat  die  beweging  voor 
de  latere  ontwikkeling  der  plant  heeft,  is  natuurlijk  geen  verklaring 
van  hare  oorzaak,  vooral  niet  omdat  de  voorbereiding  tot  de  be- 
weging wordt  getroffen  langen  tijd  vóórdat  aan  de  plant  het  nut 
der  kromming  kan  blijken.  Men  zou  dus  moeten  vragen;  waarom 
voert  het  plantendeel  die  nuttige  beweging  uit  en  hoe  komt  het  dat 
deze  plaats  heeft  langs  den  kortsten  weg? 
Deze  vraag,  welke  naar  mij  voorkomt  hier  voor  het  eerst  zoo  scherp 
gesteld  wordt,  raakt  zóózeer  het  meer  intieme  leven  der  cel,  dat 
het  niet  kan  verwonderen  dat  ook  thans  een  geheel  afdoend  antwoord 
2* 
M 
