18 
(sfalocj^sten) ; een  zoodanige  pi-ikkeling  kan  intnsschen,  zooals  reeds 
door  Noll  (Heterogene  Indnktion,  1892)  werd  aangetoond,  alleen 
dan  de  oorzaak  eener  beweging  vortnen,  indien  de  gevoeligheid  van 
de  bnitenlaag  op  verschillende  plaatsen  ongelijk  is.  Omdat  men  nu 
den  vertikalen  stand,  bij  de  genoemde  organen,  als  den  niet  geprik- 
kelder! beschouwde,  nam  men  aan  dat  het  aan  den  ondersten  dwars- 
wand  grenzend  gedeelte  het  ongevoelige  deel  vormde.  Wordt  nu 
echter  ook  de  lengtegroei  door  den  zwaartekrachtprikkel  ingeleid, 
dan  zou  dat  gedeelte  juist  het  meest  gevoelige  moeten  zijn. 
Hoe  dit  intnsschen  ook  zij,  de  ligging  van  de  plaats  van  grootste 
(of  geringste)  gevoeligheid  in  de  statocyste  moet  steeds  in  een 
bepaald  verband  staan  met  de  normale  gioeiiichting  van  het  oi'gaan, 
zoodat  deze  bv.  in  de  cellen  van  den  verticaal  groeienden  stengel  een 
andere  plaats  moet  innemen  als  in  die  van  een  horizontaal  groeiend 
rhizoom,  enz. 
Hieruit  zou  volgen  dat,  wanneer  een  plantendeel  uit  zich  zelf 
een  anderen  stand  gaat  innemen,  dit  moet  worden  vooi’afgegaan  door 
een  verschuiving  van  de  bnitenlaag  binnen  in  de  cel.  De  onder- 
stelling van  een  zoodanige  verschuiving  van  de  buitenlaag  zou  echter 
in  strijd  zijn  met  de  algemeene  opvatting  dat  deze  laag  onbewegelijk 
is,  wel  is  waar  eert  hypothese,  maar  die  toch  om  andere  redenen, 
bv.  wegens  het  bestaan  der  plasrnodesrnen,  wel  waar’schijnlijk  is. 
Die  tegenstrijdigheid  in  de  eischerr  geeft  aanleiding  tot  de  vi-aag  of 
het  rriet  waarschijtrlijker  is  dat  het  prikkelbare  deel  der  statocyste 
eerr  afzonderlijk  or-gaan  der  cel  vormt,  dat  darr  wel  tusscherr  buiteir- 
laag  err  korrelig  pi’otoplasrna  zon  knnrrerr  gelegen  zijn,  maar  toch 
van  de  eerste  volkomen  onafhankelijk. 
Dit  voor  den  druk  der  zetrneelkorrels  gevoelige,  protoplasmatisch 
gedeelte,  dat  men  het  „statisch  apparaat”  zou  kunnen  noemen,  zou 
dan,  tengevolge  varr  rrit-  of  irrwendige  invloeden,  verschuivingen 
moeterr  kunnen  onder-gaan,  zonder  dat  de  buiterr laag  daarbij  betrokken 
was.  Het  apparaat  zou  verder  in  het  middenveld  het  meest  prikkel- 
baar moeten  zijn,  terwijl  die  gevoeligheid  naar  den  i-and  toe  zou 
moeten  afnemen,  zooals  in  bijgaande  schets  wordt  voorgesteld.  In 
niet  prikkelbare  cellen  zou  het  apparaat  niet  behoeven  voor  te  komen. 
Uit  den  normaal  vertikalen  stand  van  hoofdas  en  -wortel  zou 
volgen  dat  in  deze  plantendeelen  het  middenveld  tegen  den  ondersten 
dwarswand  der  statocyste  aanligt,  terwijl  het  bv.  in  een  horizontaal 
voortgroeiend  rhizoom  aan  den  naar  beneden  gekeerden  langswand 
moest  grenzen.  Dan  toch  eerst  zou  de  maximale  prikkeling  opti-eden, 
gepaard  gaande  met  de  maximale,  alzijdig  gelijke,  groeisnelheid, 
waardoor  het  i-hizoom  den  horizontalen  stand  zoude  blijven  behouden. 
