Plantkunde.  — J.  M.  Janse:  „Over  prikkeling  bij  auxotonische 
bewegingen’ . 
{Aangeboden  door  de  Heeren  J.  0.  Schoute  en  J.  W.  Moll). 
Talrijke  bewegingen  (krommingen)  van  zeer  verschillende  planten- 
deelen  komen  tot  stand  door  een  verandering  in  de  groeisnelheid 
van  een  der  zijkanten  van  het  orgaan;  men  vat  ze  dikwijls  te  zaraen 
als  ,,anxotonische”  bewegingen.  Verschillende  prikkels,  waaronder 
die  van  zwaartekracht  en  licht  verreweg  de  voornaamste  zijn, 
kunnen  de  aanleiding  tot  die  bewegingen  vormen;  deze  prikkels 
worden  plaatselijk  gepercipieerd  en  geleid  naar  de  groeizone,  in 
welke  de  kromming  vervolgens  tot  stand  komt. 
De  algemeene  opvatting  tot  nu  toe  was  rlat  de  normale,  vertikale 
letigtegroei  een  op  zich  zelf  staand  verschijnsel  was  en  dat  bv.  de 
zwaartekrachtprikkel  eerst  optrad,  nadat  men  het  plantendeel  in  een 
anderen  stand  had  gebracht.  Iti  een  onlangs  verschenen  mededeeling 
heb  ik  de  meening  uitgesproken  dat,  integendeel,  ook  de  normale 
lengtegroei  een  gevolg  zou  zijn  van  den  zwaartekrachtprikkel,  welke 
nu,  door  alzijdig  gelijke  verlenging  der  cellen,  bv.  den  vei’ticalen 
groei  van  hoofdas  en  van  hoofdwortel  zou  veroorzaken.  In  dien  stand 
zou  dan  zelfs  de  maximale  prikkeling  optreden,  beantwoordende  aan 
hunne,  proefondervindelijk  aangetoonde,  maximale  groeisnelheid  in 
dien  stand.  De  [n-oeven  van  Wiesner,  Molisch  D en  Czapek  j spreken 
voor  die  opvatting:  zij  toonden  aan  dat  na  het  afsnijden  van  den 
worteltop  de  groeisnelheid  in  de  eerstvolgende  24  uur  een  sterke 
vermindering  ondergaat;  deze  vermindering  zou  voorzeker  nog 
duidelijker  zijn  gebleken,  indien  de  metingen  ook  gedurende  de 
volgende  dagen  waren  voortgezet,  omdat  de  groei  gedurende  den 
eersten  dag  nog  onder  den  invloed  moet  hebben  gestaan  van  den 
prikkel,  die  vóór  het  afsnijden  uit  den  top  was  ontvangen. 
Algemeen  wordt  aangenomen  dat  de  prikkeling  door  de  zwaarte- 
kracht berust  op  den  druk  der  specifiek  zwaardere  zetmeelkorrels 
(statolithen)  op  de  buitenlaag  van  den  protoplast  van  bepaalde  cellen 
1)  Reizwirkung  bei  Rektipetalitat  und  bei  senkrechtem  Wachstum;  Jahrbücher 
für  wissenschaftlicbe  Rotanik,  1922,  Bd.  61,  p.  590. 
2)  Berichte  d.  d.  bot.  Gesellschaft,  1883,  Bd.  1.  p.  362. 
S)  Jahrb.  für  wiss.  Botan.,  1895,  Bd.  27,  p.  246. 
2 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XXXIl.  A“.  1923. 
