13 
tegen,  het  aromatische  ion  sterker  dan  het  aliphatische,  daardoor 
de  meerdere  sterkte  compenseerend.  Het  uiterst  zwak  geioniseerde 
HgCl,  lieefr  in  aanslniting  hiermede  de  geringste  ontladende  kracht. 
5.  Wij  willen  tenslotte  op  een  consequentie  wijzen  van  liet 
geconstateerde  electroviskeus  karakter  van  een  deel  der  \'iscositeit 
bij  het  rnbbersol.  Men  heeft  vaak  getracht  de  kwaliteit  van  ver- 
schillende nibbermonsters  te  vergelijken  door  de  viscositeit  van  gelijk- 
geconcentreerde  benzolische  oplossingen  te  meten.  De  keuze  dezer 
vergelijkingseigenschap  is  niet  onlogisch,  daar  men  de  viscositeit  in 
eerste  instantie  als  een  maat  voor  de  solvatatie  kan  beschouwen 
en  deze  als  een  echte  kolloide  karakteristiek  in  aanmerking  nemen. 
De  ervaring  leert  nn  inderdaad,  dat  er  een  zekere  correlatie  bestaat 
tnsschen  de  viscositeit  van  het  sol  en  de  mechanische  eigenschappen, 
die  de  kwaliteit  beheerschen ; meer  dan  een  vage  correlatie  is  het 
echter  niet.  Nn  is  het  echter  hierboven  gebleken,  dat  een  deel  der 
viscositeit  niet  met  de  solvatatie  samenhangt,  maar  van  electrischen 
oorsprong  is  en  dus  een  volmaakt  toevallig  karakter  heeft,  afhan- 
kelijk van  oplosbare  electroljtbestanddeelen,  die  de  rubber  verge- 
zellen en  die  op  de  mechanische  eigenscha|)pen  in  deze  minieme 
concentraties  zonder  invloed  zijn.  Wil  men  dus  een  fnnktioneel 
verband  opsporen  tnsschen  viscositeit  en  kwaliteitseigenschappen  der 
rubber,  dan  zal  men  te  voren  steeds  door  bewuste  electroly ttoe- 
voeging  het  electroviskeus  etfect  moeten  wegnemen. 
Van  het  standpunt  der  zuivere  kolloidchemie  achten  wij  de 
wetenschap  dezer  electroviskenze  vei'schijnselen  van  belang,  omdat 
zij  ons  een  toegang  geven  tot  de  bestndeei-ing  der  electrische  ver- 
houdingen bij  niet-waterige  solen. 
Utrecht,  Van  ’t  HoFF-laboratorium  1922. 
r 
