Scheikunde.  — H.  R.  Kruyt  en  W.  A.  N.  Eggink  : „Het  electro- 
viskeus  effect  bij  het  rubbersol.” 
1.  Onderzoekingen  aan  het  agarsol  *)  liebben  geleerd,  dat  het 
verband  tnsschen  de  lading  van  gedis[)ergeerde  deeltjes  en  de 
viscositeit  van  het  disperse  systeem  zich  duidelijk  manifesteert  bij 
die  solen,  waar  men  de  lading  belangrijk  wijzigen  kan,  zonder  dat 
het  kolloide  systeem  als  zoodanig  te  gronde  gaat,  d.  i.  bij  die 
systemen,  wier  stabiliteit  niet  slechts  van  hun  lading  afhangt,  maar 
waarbij  ook  hydratatie  (algemeener:  solvatatie)  het  systeem  beschermt. 
De  opvattingen  omtrent  de  stabiliteit  van  het  lyophile  sol  laten  zich 
toepassen  over  het  geheele  terrein  der  emulsoiden  *),  althans  wanneer 
water  dispersiemilieu  is.  Nu  trok  echter  onze  aandacht  een 
bemerking  op  pg.  570  van  O.  de  Vries’  Estate  Rubber"),  waai- 
medegedeeld  wordt,  dat  verhooging  resp.  verlaging  der  viscositeit 
van  een  benzolisclie  rubberoplossing  bewerkt  wordt  door  deze  met 
enkele  druppels  eener  oplossing  van  alkali  resp.  van  zuur  of  zout 
te  schudden. 
Aangezien  het  lijkt  of  men  hier  met  een  electroviskeus  effect  te 
doen  heeft,  hebben  wij  nagegaan,  welken  invloed  electrolyten  op 
de  viscositeit  van  oplossingen  van  rubber  in  benzol  hebben. 
2.  Gewerkt  werd  met  aldus  bereide  solen  : 1 gr.  eener  bepaalde 
crè[)e-rubber  werd  met  300  ccm.  benzol  bedeeld,  na  24  uur  staan 
voorzichtig  omgeschud  en  het  sol  door  een  vouwfilter  geschonken. 
Voorts  werden  benzolische  electroly toplossingen  gemaakt;  de  viscosi- 
metrisch  te  onderzoeken  vloeistoffen  werden  bereid  door  een  volume 
sol  met  een  volume  electrolyt  oplossing  (resp.  een  volume  benzol, 
voor  de  nulproef)  te  mengen  ; of,  voor  wat  betreft  de  meting  der 
rubberlooze  vloeistoffen,  door  electroly  toplossingen  te  verdunnen  met 
benzol,  zooals  ze  zoojuist  met  sol  verdund  waren.  Aan  het  begin 
en  het  einde  van  elke  serie  werd  het  electroly t vrije  mengsel  ge- 
b H.  R.  Kruyt  en  H.  G.  de  Jong,  Z.  physik.  Chem.  100,  250  (1922). 
M.  voN  Smoluchowski,  Kolt.  Z.  18,  190  (1918).  Wij  verkiezen  het  woord 
eleclro  viskeus  boven  quasi-viskeus,  dat  v.  Smoluchowski  gebruikt,  maar  dat  aan- 
leiding tot  misverstand  geven  kan. 
»)  H.  R.  Kruyt,  Koll.  Z.  31.  338  (1922). 
b Batavia  1920. 
