Scheikunde.  — H.  J.  Backrr:  „De  tweede  dissociatieconstante  van 
sulfoazijnziiur  en  u-sxdfopropionzuui'.” 
(Aangeboden  door  de  Heeren  F.  M.  Jaeger  en  P.  van  Romburgh), 
Het  ligt  voor  de  liand  de  tweede  dissociatieconstante  van  een 
tweebasisch  znur  H^A  af  te  leiden  nit  de  concentratie  der  waterstof- 
ionen  in  de  oplossing  van  een  znur  zont. 
A.  A.  Noyks  ’)  beeft  echter  aangetoond,  dat  men  hiermede  in  het 
algemeen  niet  kan  volstaan. 
Aangenomen  dat  de  ionisatie  van  het  zure  natriumzout  (reactie  1) 
nagenoeg  volledig  is,  en  dat  dus  de  concentratie  der  HA'  ionen,  die 
volgens  reactie  II  ten  deele  verder  worden  gesplitst,  mag  worden 
gelijkgesteld  aan  de  concentratie  van  het  zure  zout  dat  men  heeft 
opgelost,  dan  toch  moet  men  bedenken,  dat  het  aantal  waterstof- 
ionen  zal  afnemen  door  de  vereeniging  met  de  ionen  HA' (reactie  III). 
NaHA-^Na+HA'  (I)  HA'^H'  + A"  (II)  HA'  + H-:;tH,A  (III) 
Deze  laatste  reactie  zal  zich  vooral  merkbaar  maken,  wanneer 
het  znur  zwak  is,  een  omstandigheid  die  zich  voordeed  bij  alle 
organische  zuren,  die  in  dit  opzicht  zijn  onderzocht. 
Bij  de  sulfocarbonzuren  daarentegen  heeft  men  voorbeelden  van 
sterke  tweebasische  zui'en,  die  reeds  bij  geringe  verdunningen  goed 
zijn  geioniseerd.  Derhalve  mag  men  verwachten,  dat  het  verbruik 
van  waterstofionen  voor  de  vorming  van  het  vrije  zuur  slechts  ge- 
ringen  invloed  zal  hebben,  zoodat  uit  de  concentratie  der  waterstof- 
ionen de  dissociatiegraad  van  reactie  II  mag  worden  afgeleid  en 
vervolgens  de  evenwichtsconstante. 
De  algemeene  formule  welke  Noyes  voor  de  zure  zouten  van 
tweebasische  zuren  heeft  afgeleid,  luidt: 
, (i,  +C+ff)fl- 
“ A.  (c-~H)  ■ 
en  /c,  zijn  de  eerste  en  tweede  dissociatieconstanten  van  het 
zuur,  c is  de  oorspronkelijke  concentratie  van  het  zure  zout  (in 
grammoleculen  per  liter)  en  AT  is  de  concentratie  der  waterstofionen 
(in  gramionen  per  liter). 
1)  Z.  f.  physik.  Chemie  11,  495  (1893). 
