82 
Toch  zou  men  voor  de  groote  concentraties  nog  een  correctie 
kunnen  aanbrengen  volgens  de  formule  van  Noyks.  Hiertoe  moeten 
de  waarden  van  /f,  worden  vermenigvuldigd  met  {k^ -\- c-\- H)lk,. 
Deze  correctie  heeft  alleen  invloed  bij  de  verdunningen  16,  32  en  64. 
Men  vindt  aldus  de  volgende  waarden: 
16 
32 
64 
128 
256 
512 
gemiddeld: 
sulfoazijnzuur  k^  = 9.1 
8.9 
8.8 
11.5 
9.4 
10.3 
9.7 
sulfopropionzuur  k^  = 7.2 
7.1 
7.0 
5.5 
4.5 
4.7 
6.0 
Kleine  verschillen  in  de  colorimetrische  bepaling  van  p hebben  bij 
deze  methode  een  grooten  invloed  op  de  waarde  van  k^. 
Eenvoudiger  kan  men  de  tweede  dissociatieconstante  van  een 
tweebasisch  zuur  bepalen  door  het  onderzoek  van  een  mengsel  van 
een  zuur  en  een  neutraal  zout^). 
Wanneer  n"  de  dissociatiegraad  is  van  het  neutrale  zout  Na,A  en 
a'  de  dissociatiegraad  van  het  zure  zout  NaHA,  dan  kan  voor  de 
tweede  dissociatieconstante  van  het  zuur  worden  geschreven  : 
_ a"  X 
’ n'  X [NaHA]' 
Daar  deze  dissociatiegraden  voor  zouten  niet  veel  kleiner  zijn 
dan  J,  kan  de  factor  a"/u'  bij  een  eerste  benadering  verwaarloosd 
worden. 
Voor  den  eenvoud  werd  een  oplossing  genomen,  die  een  gelijk 
aantal  moleculen  van  het  zui-e  en  het  neutrale  zout  bevatte,  zoodat 
k = H en  deze  oplossing  werd  bij  verschillende  verdunïiingen  onder- 
zocht. 
De  concentratie  van  de  waterstofionen  werd  weder  volgens  de 
indicatoren  methode  bepaald. 
In  de  volgende  tabel  is  a het  aantal  liters,  waarin  zich  bevinden  een 
molecuul  van  her  neutrale  zout  benevens  een  molecuul  van  het  zure  zout. 
De  veranderingen  der  constante  bij  verdunning  zijn  niet  groot, 
maar  toch  is  het  opmerkelijk  dat  ze  alle  in  dezelfde  richting  zijn. 
Bij  verdunning  wordt  de  zuurgraad  der  oplossing  geringer. 
Dit  is  trouwens  in  overeenstemming  met  de  theorie,  want  bij 
het  natriumzout  van  een  tweebasisch  zuur  stijgt  de  dissociatiegraad 
door  verdunning  sneller  dan  bij  het  natriumzout  van  een  eenbasisch 
zuur,  dus  de  waarde  van  die  voor  oneindige  verdunning  1 
moet  worden,  is  voor  grootere  concentraties  kleiner. 
b Aldus  heeft  I.  M.  Kolthopf  de  tweede  dissociatieconstanten  van  een  aantal 
dicarbonzuren  bepaald.  (Der  Gebrauch  von  Farbenindicatoren,  blz.  102). 
