Dierkunde.  — Kort  verslag  van  de  ondeizoekingen,  door  Dr.  H. 
• Boschma  iti  Nederlatidscli-Indië  verricht,  van  October  1920 
tot  September  1922. 
Ifi  de  eerste  plaats  had  ik  mij  ten  doel  gesteld  onderzoekingen  te 
verricliten  over  de  biologie  van  koraaldieren  en  voornamelijk  over 
hnn  voeding.  Daarmee  begoïr  ik  dan  ook  spoedig  na  mijn  aankomst 
in  Indië  (midden  Ociober  1920).  Het  eiland  Edam,  op  korten  afstand 
van  Batavia,  was  een  zeer  geschikte  plaats  voor  dit  onderzoek, 
daar -de  levende  koraaldieren  zeer  gemakkelijk  te  verkrijgen  waren 
zonder  dat  groote  tochten  daarvoor  behoefden  ondernomen  te  worden 
en  bovendien  was  de  vnnrioren  een  zeer  geschikte  plaats  om  Ie 
overnachten,  zoodat  ik  dan  ook  herhaaldelijk  daar  een  week  of 
langer  verblijf  hield.  Van  zooveel  mogelijk  soorten  \an  rifkoralen 
ging  ik  na,  wat  de  maaginhoud  der  levende  dieren  bevatte.  Dit 
bleek  nn  eenigszins  verschillend  te  zijn  en  voornamelijk  af  te  hangen 
van  de  grootte  der  poljpen.  In  de  maag  der  koraaldieren  met  kleine 
polypen  vond  ik  steeds  een  groot  aantal  zooxanthellen,  waaronder 
in  halfverteerden  toestand.  Behalve  deze  zooxatithellen,  die  altijd 
voorkwamen,  bevatte.de  maag  soms  nog  enkele  diatomeeën  of  andere 
organismen,  maar  dit  was  slechts  bij  uitzondering  het  geval.  De 
maaginhoud  der  koraaldieren  met  grootere  polypen  daarentegen 
bestaat  steeds  uit  verschillende  organismen  of  resten  daarvan.  Wel 
komen  ook  hier  steeds  zooxanthellen  voor,  maar  bovendien  nog 
diatomeeën,  foraminilëren,  copepoden  en  andere  kleine  planten  of 
dieren.  De  zooxanthellen  komen  ook  steeds  in  de  levende  weefsels 
van  de  rifkoralen  in  groote  hoeveelheden  voor.  Voor  zoover  mogelijk 
werd  aan  versch  materiaal  de  structuur  der  zooxanthellen  nagegaan. 
Ook  paste  ik  enkele  klenrmethoden  toe,  o a.  met  jodium,  waardoor 
het  assimilatieproduct,  dat  gewoonlijk  in  deze  eencellige  algen  voor- 
komt, gekleurd  werd.  Bovendien  werd  van  een  groot  aajital  kolonies 
een  gedeelte  o|)  verschillende  manieren  gefixeerd,  om  later  hiermee 
de  studie  over  de  voeding  der  koraaldieren  voort  te  zetten. 
Een  aantal  volwassen  exemplaren  van  de  soorten  van  het  geslacht 
Fungia,  die  ik  op  Edam  vond,  hadden  knoppen  gevormd.  Dit  bracht 
er  mij  toe  te  trachten  de  oorzaken  op  te  sporen,  waardoor  deze 
knoppen  tot  stand  komen.  Het  bleek  nu  dat  het  verschijnsel  voor- 
