213 
Op  12  Maart  1.1.  stond  het  Bestuur  dezer  Afdeeliiig  voor 
de  geopende  groeve  van  een  man,  aan  wien  de  Afdeeling 
misschien  meer  te  danken  heeft  dan  aan  een  ander  harer 
leden.  In 
JOHANNES  DIDERIK  VAN  DER  WAALS 
verloor  Nederland  een  van  zijïi  grootste  zonen,  de  natuur- 
wetenschap een  van  haar  edelste  beoefenaars. 
Van  dnr  Waals  was  self-made  man;  geboren  te  Leiden 
op  23  Novembei-  1837,  ontving  hij  aldaar  lager  onderwijs 
en  studeerde  voor  onderwijzer.  Vervolgens  zette  hij  zijn 
studiën  voort,  ten  gevolge  waarvan  hij  weldra  het  Middel- 
baar Onderwijs-examen  in  Wiskunde  en  Natuurkunde  kon 
afleggen. 
Zoo  werd  hij  reeds  in  1864  leeraar  aan  de  H.  B.  S.  te 
Deventer,  vanwaar  hij  twee  jaren  later  naar  den  Haag 
verhuisde,  waar  hij  eerst  leeraar  aan,  later  directeur  van 
de  H.  B.  S.  was.  Toen  zag  hij  zich  ook  in  de  mogelijkheid 
gesteld  akademische  examens  af  te  leggen,  hoewel  hij  geen 
klassieke  opleiding  had  ontvangen,  en  zoo  kon  hij  op  14 
Juni  1873  te  Leiden  tot  doctor  in  de  Wis- en  Natuurkunde 
promoveeren  op  de  dissertatie,  die  hem  met  één  slag  tot 
een  der  eerste  levende  physici  stempelde:  ,,Over  de  con- 
tinuïteit van  den  gas-  en  vloeistoftoestand”. 
Ondertusschen  werd  de  nieuwe  Hooger-Onderwijswet 
ingevoerd  en  daarmede  het  Amsterdamsche  Athenaeum  tot 
üniversiteit  verheven.  Hier -werd  Van  der  Waals  dadelijk 
in  1877  tot  hoogleeraar  in  de  physica  benoemd ; eerst  stond 
hij  alleen  voor  deze  geheele  wetenschap,  waarbij  hem  pas 
veel  later  eerst  Julius,  toen  Sissingh  en  nog  weer  later 
Zeeman  van  een  gedeelte  van  zijn  taak  kwamen  ontlasten. 
Tot  zijn  70®‘®  jaar  is  Van  der  Waals  hier  werkzaam 
gebleven,  daarna,  zoolang  zijn  vermogens  het  veroorloofden, 
voortwerkende  aan  zijn  wetenschap,  totdat  ten  slotte  de 
