215 
iiioleciilairtheorie  met  de  tweede  wet  der  tlierniodyiiamiea 
iii  deti  vorm,  waarin  Gtibbs  ze  bij  zijn,  besclion wingen  over 
het  evenwicht  van  lielerogene  substanties,  gebezigd  heeft. 
Het  resultaat  van  zijn  formules  diuikt  hij  grafisch  uil  met 
behidp  van  een  bepaald  oppervlak,  dat  in  den  vervolge 
steeds  als  het  psi-vlak  bekend  is.  De  theorie  der  binaire 
mengsels  werd  het  uitgangspunt  voor  reeksen  van  onder- 
zoekingen van  anderen  op  physisch  gebied. 
Naast  deze  baanbrekende  onderzoekingen  staat  nog 
ander  wetenschappelijk  werk  van  Van  der  Waals;  ik  zon 
kunnen  wijzen  op  zijn  thermodynamische  theorie  der  capil- 
lariteit  en  op  zoo  menige  andere  publicatie.  Maar  ik  moet 
mij  beperken  en  daarom  zon  ik  er  hier  alleen  nog  de 
aandacht  op  willen  vestigen,  dat  bijna  zijn  geheele  levens- 
werk het  licht  heeft  gezien  in  de  publicaties  dezer  Akademie. 
Van  onze  Afdeeling  was  Van  der  Waals  lid  sedert  1875. 
In  1888  werd  hij  ondervoorzitter;  na  het  aftreden  van 
OuDEMANs  in  1896  werd  hij  secretaris  en  hij  is  dit  gebleven, 
zelfs  nog  na  het  bereiken  van  den  TO-jarigen  leeftijd,  tot 
April  1912,  toen  hij  door  Zeeman  werd  opgevolgd. 
Gedurende  24  jaren  is  Van  der  Waals  zoo  de  ziel  ge- 
weest van  het  Bestuur  dezer  Afdeeling.  Ieder,  die  hem  in 
functie  gezien  heeft,  weet,  dat  hij  zijn  secretariaat  met  de 
uiterste  nauwgezetheid  vervulde  en  — hoe  afkeerig  hij  ook 
moge  geweest  zijn  van  nieuwigheden  — hier  danken  wij 
mede  aan  hem  o.  a.  een  vervanging  van  de  oude  Verslagen 
en  Mededeelingen  door  het  moderne  Zittingsverslag  en  zeer  in 
het  bizonder  de  Engelsche  vertaling  daarvan,  waaraan  onze 
Afdeeling  een  groot  deel  van  haar  beteekenis  heeft  te  dan- 
ken. Men  kan  verder  gaan  en  zeggen,  dat  de  bloei  van  onze 
natuurwetenschappen,  niet  het  minst  op  het  gebied  der 
physica,  mede  door  dit  tijdschrift  mogelijk  is  geworden. 
Het  aftreden  van  Van  der  Waals  als  secretaris  ligt  reeds 
meer  dan  10  jaar  achter  ons  en  zoo  zullen  er  onder  de 
jongere  leden  velen  zijn,  die  den  grooten  geleerde,  die  zich 
daarna  weinig  meer  liet  zien,  nauwelijks  van  aangezicht 
gekend  hebben,  laat  staan,  dat  zij  eenig  begrip  hebben  van 
de  overheerschende  rol,  die  hij  hier  in  de  Akademie  speelde. 
