Een  enkele  maal  waren  er  wel  eens  meeningsverscliillen, 
maar  uit  eerbied  voor  den  grooten  man,  aan  wieri  de 
Akademie  zooveel  te  danken  bad,  legde  men  zijn  eigen 
meening  dan  dikwijls  het  zwijgen  op. 
Als  docent  had  Van  der  Waai.s  zijns  gelijken  niet.  Hij 
kwam  hier  tegelijkertijd  met  twee  andere  mannen,  die 
met  hem  de  glorie  der  Amsterdamsche  üniversiteit  hebben 
uitgemaakt,  met  Van  ’t  Hopf  en  Hugo  de  Vries.  Later 
heeft  hij  zelf  Bakhuis  Roozeboom  hier  gebracht.  Ik  herinner 
mij  nog  levendig,  hoe  ik  als  jong  student  onder  den  indrnk 
kwam  van  de  colleges  van  alle  drie,  in  een  tijd,  toen  de 
propaedentisehe  colleges  nog  niet  aan  lectoren  of  buiten- 
gewone hoogleeraren  werden  overgelaten.  Hoe  pakte  Van 
DER  Waals  mij  daarbij  door  de  strenge  scherpte  van  zijn 
betoog,  dat  toevallig  juist  over  de  warmteverschijnselen 
liep  en  dat  geïllustreerd  werd  door  zeer  demonstratieve 
proeven,  door  zijn  assistent  genomen.  Want  experimentator 
was  Van  der  Waals  niet;  hij  was  het  type  van  den  zuiver 
theoretischen  physicus.  Maar  toch  wist  hij  ook  in  het  labo- 
ratorium leiding  te  geven,  en  hoe  groot  is  het  aantal  der- 
genen  geweest  die  aan  zijn  theoretische  beschouwingen  de 
grondslagen  danken  voor  hun  experimenteel  werk  ! Ik  wees 
er  reeds  op,  maar  ik  zou  het  scherper  kunnen  uitdrukken 
dooi'  te  zeggen,  dat  de  geheele  moderne  ontwikkeling  der 
physica  in  Nederland,  waarop  wij  zoo  trotsch  zijn,  voor 
een  groot  deel  aan  Van  der  Waals  te  danken  is. 
Door  de  engere  leerlingen  hoorde  men  steeds  met  groote 
vereering  spreken  over  zijn  colleges  en  zijn  leiding  en  dat 
niettegenstaande  hij  veel  eischte;  want  gemakkelijk  was 
Van  der  Waals  niet.  Onder  de  studenten  waren  velen, 
die  zelfs  eenigszins  bang  voor  hem  waren,  die  met  schrik 
en  beven  naar  een  tentamen  of  een  examen  toe  gingen. 
Geheel  ten  onrechte,  voor  wie  de  wetenschap  ernstig  nam; 
want  inderdaad  was  Van  der  Waals  iemand  met  een  zacht 
hart,  maar  hij  duldde  geen  spelen  met  de  wetenschap  en 
kon  dan  wel  eens  aan  zijn  verontwaardiging  uiting  geven 
in  niet  zeer  malsche  termen.  Dit  gevoegd  bij  de  eenigszins 
scheriie  krakende  stem  maakt  het  begrijpelijk,  dat  een 
