224 
van  een  embryo  lang  25  millimeter.  Ook  in  dit  stadium  is  nog 
geen  aanduiding  van  een  spina  scapulae;  van  een  verdikking  der 
marga  superior  is  evenmin  iets  te  bemerken.  Toch  zijn  er  in  ver- 
gelijking met  het  eerste  stadium  veranderingen  opgetreden. 
1".  Het  schouderblad  ligt  Jiiet  meer  in  een  sagittaal  vlak,  maar 
maakt  er  een  hoek  mee,  zooals  dat  bij  den  volwassene  het  geval 
is.  De  gewrichtsholte  bevindt  zich  in  het  niveau  van  de  eerste  rib. 
Acromion  en  clavicula  zijn  met  elkaar  in  verbinding  gekomen. 
2*^^.  De  processus  coracoïdeus  is  relatief  kleiner  geworden,  de 
pi'ocessus  acromialis  daarentegen  grooter.  Het  phylogenetisch  oudste 
deel,  de  processus  coracoïdeus  is  dus  in  de  jongste  stadia  het  sterkst 
ontwikkeld,  terwijl  de  processus  acromialis,  phylogenetisch  jonger, 
in  oudei'e  stadia  meer  op  den  voorgrond  treedt. 
De  gewrichtskom  ligt  thans  voor  een  grooter  deel  op  het  planum 
scapulae. 
3“.  De  margo  vertebralis  bestaat  uit  een  korter  bovendeel,  en  een 
langer  benedendeel.  Beide  deelen  maken  een  stompen  hoek  met 
elkander. 
4®.  Het  gedeelte  der  scapula,  dat  later  de  fossa  supraspinata  zal 
vormen,  maakt  met  het  latere  sobspinale  deel  een  hoek.  Deze 
afbuiging  van  het  bovenste  deel,  die  ook  bij  het  volwassen  schou- 
derblad voorkomt  (immers  fossa  supra-  en  iufraspinata  liggen  niet 
in  één  vlak),  bestond  echter  bij  het  embryo  van  16  millimeter 
lengte  nog  niet. 
5*^.  In  het  kraniale  deel  van  het  schouderblad  komt  onder  den 
angulus  superior  een  foramen  voor,  dat  zich  aan  de  costale  vlakte 
van  de  scapula  als  een  groeve  langs  de  margo  superior  in  de  rich- 
ting van  de  gewrichtskom  voortzet.  In  tig.  3 is  dit  foramen,  dat 
met  bindweefsel  gevuld  is,  op  doorsnede  getroffen. 
Het  bestaan  van  dit  foramen  is  zeker  verrassend;  toch  was  het 
niet  geheel  onbekend,  daar  Ruïhekfokd  het  reeds  beschreef  (l.c.). 
Hij  geeft  echter  aan,  dat  het  zich  voorlzet  in  een  groeve,  die  lot 
de  margo  vertebralis  reikt.  Bij  alle  seriën,  waarin  ik  behalve  het 
foramen  eeu  groeve  aantrof,  verliep  deze  echter  langs  de  margo 
superior  in  de  richting  van  de  gewrichtskom. 
Ruthkhkord  heeft  de  volgende  verklaring  van  dit  foramen  gegeven. 
Hij  beschouwt  het  deel  van  de  scapula  kraniaal  van  het  foramen 
(eventueel  groeve)  als  een  afzonderlijk  kraakbeenstukje,  dat  hij 
praescapula  noemt  en  dal  volgens  zijn  opgaven  door  een  streng 
mesenchym weefsel  verbonden  zou  zijn  met  de  sternale  helft  van  de 
clavicula.  Op  deze  wijze  zou  een  biunenschoudergordel  gevormd 
worden,  terwijl  de  verbinding  acromion-clavicula  don  bmlengordol 
