327 
Een  mogelijk  verband,  dat  zon  kunnen  bestaan  tussclien  de 
praescapnia  van  Ruthkrfokd  en  de  aanliecliting  vati  de  clavicula 
(niet  alleen  van  het  sternale  deel  van  de  clavicula,  zooals  Ruther- 
FORD  meende)  aan  de  margo  superior  scapnlae,  zooals  deze  bij 
reptielen,  echidna  en  ornithorjncluis  voorkomt,  kon  niet  aangetoond 
worden,  aangezien  een  verbinding  van  de  praescapnia  van  Ruther- 
FORD  ook  met  het  acrominale  deel  van  de  clavicula  niet  gevonden 
wordt. 
Het  foramen,  dat  in  het  kraniale  deel  van  het  schouderblad  bij 
nienschelijke  ernbryonen  in  de  meerderheid  der  gevallen  bestaat, 
komt  dus  bij  andere  vertebraten  niet  voor  (uitgezonderd  bij  Delphinns 
del|)his,  een  vorm,  die  echter  zoozeer  gespecialiseerd  is,  dat  dit 
foramen  niet  zonder  nadere  onderzoekingen  als  een  homologon  van 
dat  van  den  mensch  te  beschouwen  is).  Ook  een  verbinding  van  de 
praescapnia  van  Ruthbrfokd  met  eenig  ander  skelelstuk  heb  ik 
geen  enkele  maal  aangelroffen.  De  beteekenis  van  dit  foramen  is 
dus  nog  onbekend. 
Wat  de  verbeening  der  scapula  betreft,  is  mij  uit  mijn  onder- 
zoek gebleken,  dat  deze  niet  zoo  eenvoudig  is,  als  iti  de  literatuur 
wordt  voorgesleld. 
De  eerste  verbeening  nam  ik  waar  bij  een  embryo  met  een  lengte 
van  40  m.M.  Ik  vervaardigde  \’an  de  scapula  van  dit  embryo  een 
wasmodel,  dat  afgebeeld  is  in  figuur  4.  Evenals  het  vorige  model, 
is  ook  dit  van  boven  en'  van  de  dorso-laterale  zijde  gezien,  geschetst. 
Uit  dezen  gereconstrueerden  vorm  blijkt  het  volgende: 
De  gewrichtskom,  die  in  het  niveau  van  de  eei'ste  lüb  zich  be- 
vindt, is  thans  ongeveer  geheel  op  het  planum  scapulae  gelegen 
(evenals  bij  de  volwassen  scapula).  De  spina  is  nog  geheel  afwezig, 
de  margo  superioi-  niet  verdikt.  Aan  de  basis  van  den  processus 
acromialis  hecht  zich  een  strook  verdicht  rnesencliym weefsel,  dat 
zich  voorizet  tussclien  het  spierweefsel  en  dat  den  aanleg  van  Mnsc. 
siipra-  en  infraspinatus  van  elkander  scheidt.  Deze  rnesenchymstrook 
is,  op  doorsnee  getroffen,  afgebeeld  in  tig.  5.  Achter  den  wortel 
van  den  processus  acromialis  begint  een  perichondrale  beenvorming 
die  zich  voortzet  in  dit  verdichte  mesenchym  Deze  verbeening  vormt 
den  eersten  aanleg  van  de  spina.  Deze  wordt  dus  gevormd  door 
een  perichondrale  ossificatie,  want  hoewel  hier  nog  geen  been- 
vormend  periehondriiini  zichtbaar  is^  het  feit,  dat  het  been  doorbet 
omringende  mesenchym  gevormd  wordt  in  aansluiting  aan  kraakbeen 
neemt  eiken  twijfel  omtrent  het  karakter  der  verbeening  weg.  In 
figuur  5 is  deze  eerste  aanleg  van  de  spina  op  doorsnee  getroffen. 
Van  het  optreden  van  twee  ossificatiepunten  in  de  kraakbeenige 
