Scheikunde.  — ■ Eknst  Cohen  en  A.  L.  Th.  Moesvei.d;  „Twee 
nieuioe  methoden  ter  experimenteele  bepaling  van  de  jiktieve 
volumeverandering  in  het  oplossingsevenwicht” . 
Inleiding. 
Onder  de  fihtieve  volumeverandering  van  een  bij  en  1 atmo- 
splieer  druk  verzadigde  oplossing  van  een  stof  in  eenig  medium  ver- 
staat men  de  volumeverandering,  welke  intreedt  indien  men  in  een 
onbegrensd  groote  hoeveelheid  van  een  dergelijke,  verzadigde  oplos- 
sing een  mol.  (resp.  1 gram)  der  bedoelde  stof  oplost.  Ook  de  naam 
theoretische  of  laatste  voliimeverandering  kan  men  aan  die  grootheid 
geven  in  analogie  met  de  nomenklatuur  voor  het  warmle-effekt,  dat 
dit  oplossingsproces  begeleidt^).  Het  is  deze  fiklieve  volumeverande- 
ring, die  in  de  piëzochemie  der  oplossingen  een  belangrijke  lol  speelt. 
Terwijl  wij  in  de  laatste  jaren  reeds  een  tweetal  methoden  heb- 
ben beschreven  en  toegepast  om  die  grootheid  experimenteel  te  be- 
palen ’),  zullen  wij  in  het  volgende  twee  nieuwe  wegen  schetsen, 
die  tot  hetzelfde  doel  leiden.  Wij  zullen  die  met  den  naam  derde 
en  vierde  methode  bestempelen. 
Derde  methode. 
1.  Zij  kan  alleen  op  elektrolyten  worden  toegepast. 
Stel,  dat  moet  worden  bepaald  bij  T°  en  1 atni.  druk  de  fiktieve 
volumeverandering  in  de  waterige  oplossing  van  den  elektrolyt 
waarin  K diens  kation,  A zijn  anion  voorstelt. 
Wij  konstrueeren  nu  twee  omkeerbare  galvanische  cellen^  die 
aldus  zijn  samengesteld ; 
Elektrode,  omkeer- 
baar ten  opzichte  van 
het  kation  K. 
Oplossing  van  KA, 
verzadigd  bij  T°  en 
1 atm.,  ,,Boden- 
körper”. 
Elektrode,  omkeer- 
baar ten  opzichte  van  («-cel) 
het  anion  A. 
en ; 
’)  Zie  literatuuropgaaf:  Deze  Verslagen  35,  1046  tl917). 
2)  Ernst  cohen  en  A.  L.  Th.  Moesveld,  Zeitschr.  f.  physik.  Chemie  93  385 
(1919).  Aldaar  § § 65  vv. 
Ernst  Gohen,  G.  W.  G.  Hetterschij  en  A L._  Th.  Moesveld,  Zeitschr.  f. 
physik.  Chemie  94,  210  (1920). 
22 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk  Dl.  XXXll.  A®.  1923. 
