341 
waarin  bet  specifiek  volume  der  verzadigde  oplossing  (bij  de 
temp.  T en  den  druk  van  1 atrn.)  voorstelt,  c,  de  verzadigings- 
koncentratie  en  Vg  het  specifiek  volume  der  vaste  stof.  De  bepaling 
dezer  grootheden  benevens  die  van  [ — 
waartoe  de  kennis 
der  spec.  volumina  van  oplossingen  van  zoo  ver  mogelijk  uiteenloo- 
pende  koncentraties  vereischt  wordt  (liefst  ook  van  öv^/’verzadigde 
oplossingen),  geeft  dan  de  gezochte  grootheid  Aa. 
7.  In  die  verhandeling  werd  tevens  een  andere  methode  ter 
bepaling  van  Aa  kort  aangeduid.  Zij  lijkt  op  het  eerste  gezicht 
beknopter  en  meer  diiekt,  dan  de  zooeven  genoemde  en  berust  op  het 
meten  der  volumeverandering,  welke  intreedt,  wanneer  uit  een 
oaerverzadigde  oplossing  van  bekende  koncentratie  de  overmaat 
vaste  stof  bij  de  verzadigingsternperatuur  iiitkrislalliseert.  Men  kan 
dan  de  intredende  volumeverandering  direkt  meten;  de  hoeveelheid 
stof,  welke  uitkristalliseert,  kau  worden  berekend,  wanneer  de 
koncentratie  der  oververzadigde  oplossing,  zoomede  de  verzadigings- 
konc.enlratie  bekend  zijn.  Zoodoende  wordt  dan  de  volumeverandering 
per  gram  uitkristalliseerende  stof  bekend. 
Daarbij  mag  echter  niet  over  het  hoofd  worden  gezien,  dat  op 
deze  wijze  eene  grootheid  L^v  wordt  gevonden,  die  slechts  dan 
gelijk  is  aan  Ac  wanneer  het  spec.  volume  der  oplossing  een  lineaii'e 
funktie  is  van  de  koncentratie. 
In  de  bovengenoemde  verhandeling  werd  voor  A,v  afgeleid  de 
uitdrukking ; 
A,r  = ve,  + (l-r,)^'^-r, (2) 
Tevens  werd  AjW  voor  een  tweetal  oververzadigde  oplossingen 
gemeten  en  toonde  men  aldus  experimenteel  aan,  dat  A,c  en  Ac 
niet  gelijk  waren.  Wel  werd  er  op  gewezen,  dat  het  mogelijk  is, 
uit  een  aantal  AiC-bepalingen  voor  oplossijigen  van  verschillende 
oververzadiging  de  waarde  van  Ay;  door  extrapolatie  af  te  leiden, 
maar  daarbij  werd  opgemerkt,  dat  naarmate  A,c  tot  die  van  Ac 
nadert,  de  oververzadiging  geringer  en  dus  de  gemeten  volumever- 
andering geringer  en  daarmede  relatief  onnau  wkeurigei'  moest  worden. 
8.  Wij  zullen  nu  in  het  volgende  een  methode  uitwerken,  die 
ons  in  staat  stelt  uit  de  direkt  gemeten  A,c  de  waarde  van  Ac  te 
vinden,  waarbij  alleen  gebruik  gemaakt  zal  worden  van  grootheden, 
die  zich  nauwkeurig  laten  vaststellen,  terwijl  het  niet  meer  noodig 
