346 
toe  te  passen  en  dus  aan  te  nemen,  dat  elke  phase  van  deze  stoffen 
minstens  twee  verschillende  molecnulsoorten  bevat,  die  natuurlijk 
bij  unair  gedrag  met  elkaar  in  innerlijk  evenwicht  zijn,  en  d^n 
daaraan  toe  te  voegen  de  onderstelling  dat  minstens  één  dezer 
molecunlsoorten  chemisch  inactief  is.  Om  het  geval  zoo  eenvoudig 
mogelijk  voor  te  stellen,  kunnen  wij  dan  aannemen,  dat  er  slechts 
twee  vei-schillende  molecnulsoorten  zijn,  waarvan  de  eene  actief  en  de 
andere  inactief  is.  Geven  wij  deze  bij  ammoniak  aan  met 
en  dan  hebben  wij  dus  in  elke  phase,  bij  unair  gedrag,  het 
volgende  innerlijk  evenwicht : 
Mijn  onderstelling  was  nn  deze,  dat  bij  intensieve  droging  dit 
innerlijk  evenwicht  wordt  verschoven  naar  den  inactieven  kant  en 
in  dit  geval  volledig,  zoodat  men  tenslotte  ammoniak  overhoudt,  dat 
alleen  de  inactieve  molecuulsoort  bevat. 
Ik  wil  er  hier  nog  even  aan  herinneren  dat  ik  er  reeds  vroeger 
uitdrukkelijk  op  gewezen  heb,  dat  de  uitdrukking  ,, verschillende 
molecnulsoorteji”  zoo  breed  mogelijk  moet  worden  opgevat.  Daar 
onder  zijn  te  verstaan  niet  alleen  de  isomere  en  polymere  moleculen, 
maar  ook  de  electrisch  geladen  dissociatieproducten,  ionen  -|-  elec- 
tronen  en  het  spreekt  wel  van  zelf,  dat  in  vele  gevallen  het  onderscheid 
tusschen  de  verschillende  molecnulsoorten  in  een  verschil  in  den 
atoom  bouw  zetelt. 
Het  zijn  juist  de  nieuwere  beschouwingen  omtrent  den  atoombouw 
die  doen  inzien,  dat  tusschen  de  verschillende  atomen  zéér  fijne 
verschillen  mogelijk  zijn,  die  b.v.  met  een  verandering  van  de 
kwantengetallen  der  valentie-electronen-banen  samenhangen  en  lot 
molekuulsoorten  met  fijnere  verschillen  leidt  dan  die,  welke  tusschen 
de  gewone  isomeren  aangenomen  worden.  Dit  neemt  echter  niet  weg, 
dat  ook  deze  verschillende  molecunlsoorten  bij  een  breede  opvatting 
van  het  begrip  ,,isomerie”  onder  deze  categorie  te  rangschikken  zijn  *). 
Tijdens  mijn  onderzoek  verscheen  een  publicatie  van  Baly  en 
Duncan  '),  waarin  zij  o.  a.  mededeelden,  dat  de  snelheid  waarmede 
gasvormige  ammoniak,  onttrokken  aan  een  ijzeren  cylinder  met 
vloeibaren  ammoniak,  door  een  op  bepaalde  temperatuur  verhitte 
platina  spiraal  wordt  ontleed,  afhankelijk  is  van  de  verdampings- 
snelheid  van  de  vloeibare  ammoniak.  Bij  snelle  verdamping  werd 
ammoniakgas  verkregen  van  veel  kleinere  ontledingssnelheid  dan 
')  Deze  uiteenzetting  omtrent  , verschillende  molecuulsoorlen”  komt  ook  in  de 
mededeeling  ,Het  stelsel  zwaveltrioxyde”  voor,  die  ik  aanvankelijk  elders  meende 
te  publiceeren. 
*)  J.  Ghem.  Soc.  121  en  122,  1008  (1922). 
