Scheikunde.  — A.  Smits.  „Het  stelsel  zwaveltrioxyde”  1. 
(Aangeboden  door  de  Heeren  P.  Zeeman  en  W.  H.  Julius). 
Sinds  eenige  jareii  stond  het  onderzoek  van  zwaveltrioxyde  op 
mijn  program,  omdat  ik  vermoedde,  dat  deze  stof  goed  materiaal 
zon  oplevei'en  ter  toetsing  van  de  theoi'ie  der  allotropie.  Daar  echter 
andere  onderzoekingen  voorgingen,  kon  eerst  korten  tijd  geleden 
hiermede  begonnen  worden. 
Intusschen  publiceerden  Berthoüd ')  Le  Bi.anc  met  Rütle  ieder 
eene  verhandeling  over  darnpspanningen  en  smeltpunten  van  deze 
stof.  Hoewel  deze  twee  veidiandelingen  later  uitvoeriger  zullen  wor- 
den bespi'oken,  wil  ik  hier  reeds  eenige  opmerkingen  maken  en 
meer  speciaal  in  verband  met  de  laatst  genoemde  publicatie. 
De  daarin  genoemde  resultaten  bewijzen  ten  duidelijkst,  dat  het 
SO3  inderdaad  een  stof  is,  die  niet  alleen  ter  toetsing  van  boven- 
genoemde theorie  dienen  kan,  maai'  die  daartoe  zoo  buitengewoon 
geschikt  is,  dat  men  zeggen  kan,  dat  zij  in  dit  opzicht  tot  heden 
door  geen  andere  wordt  geëvenaard.  De  verkregen  resultaten  laten 
nl.  zien,  dat  zoowel  de  vloeibare  als  de  vaste  phasen  van  het  SO3 
zich  als  phasen  van  meerder  componenten  kunnen  gedragen,  hetgeen 
zonder  eenigen  twijfel  aan  de  komplexiteit  van  deze  phasen  moet 
worden  toegeschreven. 
Deze  komplexiteit  heeft  haar  grond  in  het  voorkomen  van  ver- 
schillende inolecuulsoorlen  in  dezelfde  phase,  welke  mol.  soorten  bij 
unair  gedrag  met  elkaar  in  innerlijk  evenwicht  zijn.  Ik  heb  er 
reeds  vroeger  uitdrukkelijk  op  gewezen,  dat  de  uitdrukking  ,, ver- 
schillende mol.  soorten”  zoo  breed  mogelijk  moet  worden  opgevat  ’). 
Daaronder  zijn  te  verstaan  niet  alleen  de  isomere  en  polymere 
molecule,  maar  ook  de  electrisch  geladene  dissociatieproducten, 
ionen -|- electrons,  en  het  spreekt  wel  van  zelf,  dat  in  vele  gevallen 
het  verschil  tusschen  de  hier  genoemde  ,,molecuulsoorten”  in  een 
verschil  tusschen  de  atomen  zetelt.  Het  zijn  juist  de  nieuwere  be- 
schouwingen omtrent  den  atoombouw,  die  doen  inzien,  dat  tusschen 
de  verschillende  atomen  zeer  fijne  verschillen  mogelijk  zijn,  die 
h Helvetica  Chem.  Acta  5,  513  (1922). 
*)  Ber.  d.  Sachs  Akad.  v.  Wiss.  Leipzig  74,  106  (1922). 
The  theory  of'  Allotropy  p.  2. 
