371 
beweging  heeft.  De  iiittnliingstijd  dei'  snaar  wordt  door  vacua,  die 
•nog  hooger  dan  Ifi  zijn,  niet  meer  verlengd,  daar  de  eigen  wrijving 
in  de  snaar  zelf  of  met  andere  woorden  het  niet  volkomen  elastisch 
zijn  der  snaar  een  oorzaak  voor  demping  vormt. 
Men  verwachte  niet,  dat  een  door  een  metaallaag  geleidend  ge- 
maakte kwartssnaar  even  fraai  zou  uittrillen  als  een  tot  trilling 
gebrachte,  aan  één  einde  bevestigde  zuivere  kwartsstaaf.  Uitproeven 
van  Haber  u.  Kehschbaum  ’)  is  gebleken,  dat  bij  deze  laatste  in  een 
vacuum  van  0,01  (x  Hg  meer  dan  12  minuten  moeten  verstrijker), 
voordat  de  amplitude  van  haar  trillingen  tot  de  helft  wordt  ver- 
minderd. Langmuir ’)  slaagde  er  in,  de  drukking  in  een  gloeilamp  zóó 
zeer  te  verlagen,  dat  de  halveeringstijd  der  amplitude  tot  bijna  2 
volle  uren  werd  opgevoerd. 
Maar  kan  de  uittrillingstijd  ojizer  snaar  niet  even  gunstig  worden 
gemaakt,  voor  ons  doel  is  hij  toch  volkomen  bevredigend.  Wij  kon- 
den bijv.  bij  een  snaar,  die  40.000  trillingen  per  sec.  volbrengt, 
constateeren,  dat  zij  zonder  opzettelijk  aangebrachte  demping  een 
tijd  T = 0.65  sec.  noodig  heeft,  om  haar  amplitude  te  verminderen 
1 
in  de  verhouding  van  1 : — , waaruit  kan  worden  berekend,  dat  het 
e 
logarithmisch  decrement  der  beweging  4 X 10~'’  bediaagt,  zie  tig.  2. 
Fig.  2. 
Vrij  uittrillende  snaar.  A = 7,5  km,  r = 0,65  sec.,  J = 4 X 10—5. 
Dit  decrerneiit  is  van  de  grootste  beteekenis  voor  het  doel,  dat 
met  het  instrument  wordt  beoogd,  want  hoe  kleiner  het  is,  des  te 
beter  is  de  selectiviteit.  Is  de  snaar  op  een  bepaalde  golf  afgestemd, 
dan  zal  zij  des  te  minder  reageeren  op  luchtstoringen  en  op  stroomen 
van  andere  golflengte,  die  door  vreemde  zendstatioris  worden  uit- 
gezonden, al  naarmate  haar  decrement  gunstiger  is.  Men  kan  wel 
zeggen,  dat  de  grootte  van  het  decrement  de  deugdelijkheid  van  een 
ontvanginrichting  — althans  in  princi|)e  — bepaalt. 
Ter  vergelijking  vermelden  wij,  dat  de  kleinst  bereikbare  decre- 
menten  in  een  electrischen  kring  niet  veel  kleiner  dan  0,01  zijn  eji 
men  praktisch  meestal  wel  boven  dit  bedrag  blijft.  Ook  de  decrementen 
van  alle  ons  bekende  ontvanginrichtingen,  die  de  seinen  mechanisch 
registreeren,  zijn  grooter  dan  dat  van  den  snaargalvanometer. 
b Zeitschr.  f.  Elektrochemie.  Bd.  20,  1914,  p.  296. 
**)  Journal  of  the  American  Ghem.  Soc.  35,  107  (1913)  geciteerd  naar  Haber  u. 
Kerschbatjm. 
24* 
