375 
waarin  ö en  N dezelfde  beteekenis  hebben  als  in  formule  (1) 
p.  373,  terwijl  t den  tijd  in  seconden  weergeeft,  die  benoodigd  is, 
om  de  amplitude  der  trilling  te  laten  verminderen  in  de  verhouding 
I 1 
van  1 tot  — . Als  uittrillingstijd  mag  3 of  5-maal  de  waarde  van  t 
! ^ 
j in  rekening  worden  gebracht. 
i De  snaar  uit  het  muziekinstrument  trilt  dus  zooveel  minder  vrij, 
kan  minder  scherp  worden  afgestemd,  hetgeen  voor  haar  doel  ook 
onnoodig  is,  daar  het  meusclielijk  oor  toch  niet  in  staat  is,  zoo 
fijne  variaties  in  tooushoogte  waar  te  nemen.  De  vermeerdering', 
die  de  spanning  der  vioolsnaar  ondervindt,  wanneer  zij  zich  van 
I haar  middenstand  naar  een  der  beide  uiterste  standen  verplaatst, 
I komt  — - althans  bij  matige  amplituden  — niet  in  aanmerking.  Alle  theo- 
1 rieën  en  berekeningen,  die  omtrent  de  frequentie  van  snaartrillingen 
j zijn  gemaakt,  gaan  uit  van  de  veronderstelling,  dat  de  snaarspanning 
I in  de  verschillende  phasen  van  haar  trilling  constant  blijft  '). 
j Maar  met  de  snaar  van  den  galvanometer  is  het  anders  gesteld, 
j Een  kleine  amplitude,  bijv.  ten  bedrage  van  1 pro  mille  van  de 
: snaarlengte,  kan  onder  bepaalde  omstandigheden  reeds  voldoende 
i zijn  om  den  invloed  van  de  spanningsvermeerdering,  die  de  snaar 
j door  haar  uitslag  ondervindt,  zichtbaar  te  maken.  Op  deze  ver- 
j schijnselen,  die  wij  met  het  woord  ,,sprongpunt”  willen  aanduiden, 
i hopen  wij  bij  een  latere  gelegenheid  nog  terug  te  komen.  Hier  zij 
i slechts  vermeld,  dat  de  daardoor  veroorzaakte  bezwaren  tot  een 
I minimum  worden  beperkt  en  practisch  overwonnen,  wanneer  men 
! de  snaar,  die  met  een  gegeven  golf  moet  resonneeren,  zoo  lang 
mogelijk  neemt  en  haar  tot  een  maximum  rekt. 
In  tig.  5 wordt  een  te  Leiden  gedane  opneming  gereproduceerd, 
die  voor  ons  Nederlanders  een  bijzonder  belang  heeft,  nl.  van  den 
machinezender  op  den  Malabar  te  Bandoeng.  Om  het  telegramgeheim 
niet  te  schenden,  zijn  slechts  eenige  losse  woorden  en  cijfers  weer- 
gegeven, en  wel  zóó,  dat  niemand  in  staat  is  er  een  zin  uit  op  te 
bouwen.  Ofschoon  met  een  kleine,  voor  het  doel  niet  gunstige 
antenne  werd  ontvangen,  konden  wij  meermalen  lange  telegrammen 
opnemen,  waarvan  de  teekens  volmaakt  zuiver  óverkwamen. 
In  hoeverre  kan  de  ontvangst  met  den  galvanometer  de  verge- 
lijking doorstaan  met  de  ontvangst  per  telefoon  ? 
Ter  beantwoording  dezer  vraag  vergelijken  wij  eerst  de  gevoelig- 
Zie  bijv.  Rayleigh.  The  theory  of  sound,  bondon  1877.  Vol.  1,  p.  36  en  128. 
