j Natuurkunde.  — H.  A.  Lorentz:  ,,De  heimling  van  het  g-veld  in 
de  algemeene  relativiteitstheorie  met  behulp  vati  de  ivereldlijnen 
van  lichtsignalen  en  stoffelijke  punten,  met  eeuige  opmerkingen 
over  de  lengte  van  staven  en  den  duur  van  tijdsintervallen 
I en  over  de  theorieën  van  Weyl  en  Bddington.” 
i 
! ^1.  Benige  jaren  geleden  heeft  Kketschmann  ')  aangetoond  dat 
I de  waarden  der  potentialen  g^b  in  een  gravitatieveld  door  waar- 
nemingen, enkel  omtrent  den  loop  van  lichtstralen  en  de  beweging 
van  stoffelijke  punten,  tot  op  een  constanten  factor  na  bepaald  kunnen 
worden.  Hij  doet  nl.  zien  dat  wanneer  twee  stel  waarden  der 
I potentialen,  gab  gahy  met  deze  waarnemingen  in  overeenstemming 
i zijn,  de  verhouding  gahjgab  onafhankelijk  van  de  coördinaten,  en 
j voor  alle  a’s  en  6’s  dezelfde  moet  zijn. 
I Men  kan  gemakkelijk  aanwijzen  hoe  inderdaad  de  potentialen 
j uit  de  bedoelde  waarnemingen  kunnen  worden  afgeleid. 
I Wij  zullen  ons  voorstellen  dat  een  natuurkundige  een  gravitatie- 
veld bestudeert  door  te  letten  op  de  beweging  van  lichtsignalen  en 
i stoffelijke  punten ; daarbij  zullen  wij  aannemen  dat  hij  naar  goed- 
! vinden  lichtsignalen  en  stoffelijke  punten  in  het  veld  kan  wei'pen 
en  dat  hij  dit  een  groot  aantal  malen  en  op  de  meest  verschillende 
' wijzen  doet.  Wat  hij  nu  kan  waarnemen  zijn  de  ontmoetingen  van 
1 twee  zijner  ,, projectielen”  en  deze  nummerende  zou  hij  in  een  register 
I van  al  die  ontmoetingen  aanteekening  kunnen  houden. 
Ben  duidelijker  samenvatting  der  waarnemingen  kan  door  een 
1 graphische  voorstelling  in  een  vier-dimensionale  ruimte  worden 
j verkregen;  voor  elk  projectiel  wordt  daarin  een  ,,wereldlijn”  ge- 
j trokken,  en  wel  zoo  dat  een  ontmoeting  van  twee  projectielen  door 
j een  snijding  hunner  wereldlijnen  wordt  aangegeven  en  dat  langs 
I de  wereldlijn  van  een  der  projectielen  de  snijpunten  met  ajidere 
I lijnen  in  dezelfde  orde  op  elkaar  volgen  als  de  overeenkomstige 
ontmoetingen  na  elkaar  zijn  gekomen. 
Het  is  duidelijk  dat  men  in  het  teekenen  dezer  ,, wereldfiguur” 
een  groote  mate  van  vrijheid  heeft;  een  willekeurige  vervorming, 
waarbij  de  sainenhang  nergens  verbroken  wordt,  kan  worden  aan- 
gebracht zonder  dat  de  figuur  ophoudt  aan  haar  doel  te  beantwoorden. 
h E.  Kketschmann,  Ueber  den  physikalischen  Sinn  der  Relativitatspostulate, 
Ann.  d.  Physik,  (4)  53  (1917),  p.  575. 
