Scheikunde.  — Ernst  Cohen,  W.  A.  T.  de  Meester  eti  A.  L.  Th. 
Moesveld;  „Een  apparaat  ter  nauwkeurige  oplosbaarheids- 
bepaling'’. 
Inleiding. 
De  methode,  onlangs  ')  beselireven,  tei-  direkte  be[)aling  van  de 
oplosbaarheid  van  stoffen  bij  hoogen  druk  heefi  in  het  gebruik  zoo 
goed  voldaan,  dat  dit  ons  aanleiding  heeft  gegeven  een  toestelletje 
te  konstrueei’en  ten  gebrnike  bij  oplosbaarheidsbepalingen  bij  gewonen 
druk,  dat  in  vele  opzichten  aan  het  bovenbeschreven  appai’aat  her- 
innert. Bij  dit  toestelletje  zijn  een  aantal  moeilijkheden  overwonnen, 
die  zich  bij  andere  methoden  voordoen,  vooral  wanneer  het  geldt 
oplosbaarheidsbepalingen  bij  hoogere  temperaturen  uit  te  voeren. 
Die  moeilijkheden  zijn  o.  a.  het  beletten  van  verdamping,  benevens 
het  ontijdig  uitkristalliseeren  der  opgeloste  slof  tijdens  het  nemen 
van  monsters  van  de  verzadigde  oplossing.  Direkte  aaideiding  tot 
het  hier  beschreven  onderzoek  vonden  wij  in  de  noodzakelijkheid 
eenige  bepalingen  van  de  oplosbaarheid  van  thallosulfaat  bij  ver. 
schillende  temperaturen  te  veritieeren,  die  indertijd  door  den  Earl 
OF  Berkeley  waren  uitgevoerd. 
Beschrijving  der  Methode. 
1.  Men  brengt  (Fig.  1)  het  oplosmiddel  met  overmaat  der  op  te  lossen 
stof  in  een  pipet  A (inhoud  ± 10  cc.).  Te  dien  einde  lost  men 
de  vaste  stof  in  een  kolfje  bij  hooger  temperatuur  op,  dan  die,  bij 
welke  de  oplosbaarheid  zal  worden  bepaald.  De  aldus  ontstane  op- 
lossing wordt  in  A opgezogen.  Er  kristalliseert  dan  bij  bekoeling  op 
de  temperatuur  der  proef  een  zekere  hoeveelheid  ,,Bodenkörper” 
uit  ’).  Nadat  de  oververzadigde  oplossing  in  A is  gebracht,  zuigt 
men  een  zekere  hoeveelheid  zuiver  kwik  in  A en  sluit,  wanneer 
A geheel  is  aangevuld,  de  kraan  1.  Nu  vult  men  de  buis  G bene- 
1)  Deze  Verslagen  31,  618  (1922). 
2)  Transactions  Royal  Soc.  London,  Series  A.  203,  189  (1904). 
*)  Neemt  de  oplosbaarheid  der  onderzochte  stof  af  bij  temperatuursverhooging, 
dan  bereidt  men  bij  lager  temperatuur  dan  die,  bij  welke  de  eigenlijke  bepaling 
wordt  uitgevoerd,  een  oververzadigde  oplossing. 
29 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XXXII.  A®.  1923. 
