488 
onzekere  onderstelling  dat  de  beschouwde  spectraalverschijnselen 
inderdaad  geheel  aan  de  genoemde  oorzaken  zijn  toe  te  schrijven. 
Men  heeft  natuurlijk  het  recht,  die  onderstelling  te  beproeven  — 
mits  men  haar  hypothetisch  karakter  steeds  in  ’t  oog  houdt. 
Zoo  mogen  wij  ook  gerust  onderstellen  dat  Fraunhoferlijnen  in 
hoofdzaak  ,,dispersielijnen”  zijn;  het  komt  er  dan  op  aan  te  onder- 
zoeken of  de  gevolgtrekkingen  uit  die  hypothese  een  bevredigende 
theorie  opleveren  waardoor  vele  waarnemingsiesultaten  worden  omvat. 
In  deze  mededeeling  bepalen  wij  er  ons  toe  aan  te  toonen,  dat 
de  dispersietheoi'ie  van  ’t  zonnespectrum  een  quantitatief  verband 
legt  tnsschen  twee  schijnbaar  van  elkander  onafhankelijke  groepen 
van  verschijnselen,  namelijk  de  zeer  algemeen  geconstateerde  ver- 
hreedmg  der  Fraunhoferlijnen  aan  den  rand  der  zonneschijf,  en  de 
versterking  die  de  weder zijdsche  invloed  van  naburige  lijnen  daar 
vertoont.  Dit  verband  is  onafhankelijk  van  den  vorm  der  licht- 
verzwakkingswetten ; het  stelt  ons  in  staat  een  bovenste  grens  aan 
te  geven  voor  het  bedrag  van  den  te  verwachten  wederzijdschen 
invloed,  en  levert  zoo  wederom  een  criterium  voor  de  doelmatigheid 
onzer  grondhypothese. 
De  te  verwachten  invloed  zal  blijken  inderdaad  een  zoodanige 
grootte  te  hebben,  dat  de  waargenomen  onderlitige  invloed  'er  door 
kan  worden  verklaard. 
De  dispersielijnen,  waarin  volgens  onze  hypothese  de  uiterst  smalle 
echte  absorptielijnen  van  het  zonnespectrum  gehuld  zijti,  danken 
haar  ontstaan  aan  twee  lichtverzwakkende  processen  : onregelmatige 
breking  en  moleculaire  verstrooiing.  Want  al  is  licht  van  elke  golf- 
lengte aan  breking  en  verstrooiing  otiderhevig  op  zijn  langen  weg 
door  selectief  absorbeerende  gassen,  die  verzwakkingsoorzaken  werken 
in  sterkere  mate  voor  lichtsoorten  uit  de  allernaaste  omgeving  der 
absorptielijnen.  Daar  de  twee  processen  het  licht  verzwakken  volgens 
verschillende  wetten,  zullen  wij  ze  afzonderlijk  behandelen. 
I.  Over  lichtverzwakkinü  in  üitgestrekte  gasmassa’s. 
^ 1.  Lichts preiding  door  onregelmatige  straalkromming  in  een 
gasmengsel. 
Bevindt  zich  in  een  gegeven  ruimte  een  mengsel  van  gassen  die, 
als  zij  elk  afzonderlijk  deze  ruimte  vulden,  de  absolute  brekings- 
indices . ...  iii ...  . zouden  toonen,  dan  geldt  volgens  proeven 
van  Biot  en  Arago  (door  latere  waarnemingen  bevestigd)  de  wet, 
dat  ’t  brekend  vermogen  van  ’l  mengsel  gelijk  is  aan  de  som  der 
brekende  vermogens  van  de  bestanddeelen  : 
n-\  — 2 («,— 1). 
