498 
Maar  tot  nu  toe  zijn  de  intensiteitskrom men  niet  voldoende  bekend  ; 
de  waarnemers  van  zonnespectra  geven  ons  de  „visueele  lijnbreedten”  i 
en  de  golflengten  der  „zvvaartepunten”  van  de  lijneji,  grootheden 
dus  die  sterk  van  subjectieve  0[)vattingen  afhankelijk  zijn. 
Toch  kunnen  wij  uit  zulke  waarnemingen  wel  eenige  niet  onbe- 
langrijke besluiten  trekken. 
§ 4.  Beperking  tot  hetgeen  uit  reeds  bestaande  gegevens  kan  worden  j 
besloten.  \ 
. Door  Fabry  en  Buisson  werd  bij  lijnen  waarvan  de  breedte 
0,07  tot  0,16  A bedroeg,  als  verbreeding  aan  den  zonnerand 
O 
gemiddeld  0,01  A gevonden  ^).  Hoewel  men  niet  weet  hoe  groot 
de  betrekkelijke  lichtsterkte  was  op  de  plaatsen  waai'  hunne  inter-  j 
ferentiemethode  de  ,, grenzen”  der  lijn  deed  schatten,  was  daardoor  | 
toch  voor  elke  lijn  een  bepaalde  breedte  gedefinieerd.  (Er  is  aanleiding  i 
om  te  onderstellen  dat  bij  visueele  breedtebepaling  de  betrekkelijke  | 
lichtsterkte  aan  de  lijngrens  ongeveer  0,8  bedraagt’)). 
Terwijl  nu  onder  den  invloed  eener  naburige  lijn  deze  grenzen  j 
asymmetrisch  verschuiven,  blijven  de  middelste  deelen  der  dispersielijn  | 
met  hun  grootere  duisterheid  haast  onveranderd  op  hun  plaats.  Het  1 
middenpunt  tusschen  de  grenzen  van  Buisson  en  P'abrv,  of  van  visueel  j 
geschatte  grenzen,  zal  dus  alle  asymmetrische  vervormingon  van  de  j 
dispersielijn  door  zijn  ligging  sterker  weerspiegelen  dan  het ,, zwaarte-  | 
punt”  waardoor  de  waarnemer  de  plaats  der  lijn  bepaalt.  Wanneer 
wij  derhalve  de  verplaatsingen  van  dat  middenpunt  berekenen,  zijn  ! 
we  zeker  een  bovenste  grens  te  vinden  voor  de  verplaatsingen  die  | 
men  als  meetresultaat  volgens  de  dispersietheorie  verwachten  mag. 
^ 5.  Het  verschil  in  wederzijdschen  invloed  van  hrekingslijnen  aan 
den  ra.nd  en  in  het  centrum  der  schijf. 
Nu  is  de  ligging  van  het  middenpunt  Mh  der  ^-grenzen  van  de 
aan  den  rooden  kant  gelegen  verschoven  dispersielijn  gegeven  door 
ljj,i  = + = + Tr  -|“  "i'v)  voor  het  ceritr. -spectrum, 
en  (10) 
Z'j/  = Y,  (S R-{- Si v-\-B r-\-T  v)  voor  het  rand-spec.trum, 
zoodat  de  verplaatsing  van  dat  middenpunt  bij  overgang  van  het 
centrum  naar  den  rand  bedraagt: 
1'm—Im—  Va  {S'r  + S'f— -8/?  — Sk  + T'v  Tr  — Tv)  ■ (H) 
b Fabry  en  Buisson,  G.  R.  148,  1741,  (1909);  Astroph.  Journ.  31,  97,(1910). 
®)  Deze  schatting  berust  op  extrapolatie  van  eene  empirische  formule  door  welke 
wij  bij  een  vroeger  onderzoek  de  visueel  geschatte  grenzen  van  heldere  lijnen  op 
de  fotografische  plaat  hebben  kunnen  voorstellen.  Zie  den  feestbundel,  gewijd  aan 
H.  Kaysee,  die  binnen  kort  verschijnen  zal  in  de  Ann.  d.  Physik,  1923. 
