516 
Wij  zijn  niet  in  staat  onze  opmerkzaamheid  in  zóó  korten  tijd 
over  meerdere  zwakke  prikkels  te  verdeelen,  en  alle  even  duidelijk 
waar  te  neirieii.  Wanneer  nn  dergelijke  zwakke  prikkels  snel  achter 
elkaar  gegeven  worden,  is  hetzelfde  te  verwachten  ; ook  wanneer 
zij  met  korte  panzen  op  elkaar  volgen,  kunnen  wij  ze  niet  alle 
waarnemen  en  moet  selectie  plaats  vinden.  Bij  het  experimenteeren 
bemerkten  wij  ook,  dat  juist  reeksen  van  zwakke  en  vage  prikkels 
het  beste  subjectief  gerhjthmiseei-d  worden. 
Waarom  is  nn  deze  accentueeriiig  regelmatig  ? 
Een  periodiek  terngkeerende  [)rikkel  woi'dt  gemakkelijk  waar- 
genomen ; wij  zijn  van  te  voren  op  zijn  komst  ingesteld,  wij  weten 
imnïers,  wanneer  hij  komt.  Wanneer  wij  nn  uit  een  reeks  prikkels 
h.  V.  den  eersten  en  den  derden  duidelijk  waarnemen,  dan  zijn  wij 
op  den  vijfden,  zevenden  enz.  beter  ingesteld.  Willekeurig  kunnen 
wij  deze  instelling  ieder  oogenblik  wisselen,  kunnen  wij  in  plaats 
van  een  2-takt  een  3-takt  waarnemen,  of  een  dalend  rhjthme  in 
een  stijgend  veranderen. 
Uit  het  voorafgaande  zijn  meerdere  bekende  eigenaaidigheden 
van  de  subjectieve  rbjtbmiseei'ing  te  verklaren; 
Hoe  sneller  de  prikkels  op  elkaar  volgen,  hoe  grooter  de  groepen 
worden,  waarin  ze  worden  samengevat.  Wij  trachten  zooveel  inogelijk 
prikkels  goed  waar  Ie  nemen,  boe  langzamer  het  tempo  is,  hoe  meer 
wij  duidelijk  kunnen  waarnetïien.  Een  2-takt  wordt,  wanneer  de 
snelheid  van  opvolging  toeneemt,  tot  een  3-takt  een  3-takt  tot  een 
4-takt  enz. 
Dat  de  snelheid  van  het  tempo  binnen  bepaalde  grenzen  moet 
liggen,  is  ook  beg'rij[)elijk.  Waanneer  de  panzen  tnsschen  de  prikkels 
te  groot  zijn,  kan  op  iederen  prikkel  afzonderlijk  de  geheele  opmerk- 
zaamheid gei'icht  worden,  de  waaiuieming  van  iederen  pi-ikkel 
bereikt  haar  maximale  intensiteit,  zoodat  er  zich  dan  geen  i'hjthmi- 
seering  \'Oordoet.  Wanneer  de  |)rikkels  elkaar  te  snel  opvolgen, 
kunnen  wij  geen  enkele  meer  afzonderlijk  waarnemen,  zij  vervloeien 
tot  een  vaag  geheel. 
Ook  is  het  nn  duidelijk,  dat  een  gevoel  van  ontspanning  (lust- 
gevoel) optieedt,  wanneer  we  een  i'eeks  prikkels,  die  we  gedwongen 
zijn  te  volgen,  rhythmisch  gaan  waarnemen,  daar  dan  veel  minder 
van  de  opmerkzaamheid  woi-dt  gevergd. 
Bij  het  experimenteeren  kan  men  bemerken,  dat  de  pp.  steeds 
gemakkelijker  een  reeks  |)rikkels  rhythmisch  gaat  waarnemen.  Ten 
slotte  kan  hij  dikwijls  van  een  bepaald  rhjthme  niet  meer  af  komen, 
het  is  als  het  ware  tot  een  obsessie  geworden. 
Zoo  is  het  ook  met  bepaalde  reeksen  van  regelmatige  prikkels, 
