537 
resnltaten  onder  meer  phj^siologisclie  voorwaarden  te  controleeren. 
In  de  Vena  cava  van  een  kikvorscli  A.  wordt  een  glazen  canule 
gebracht  en  op  deze  wijze  wordt  een  doelmatige  zoutoplossing  door 
het  hart  gevoerd.  Een  ander  glazen  buisje  wordt  in  de  aorta 
gebracht.  Men  ziet  dan,  dat  de  zoutoplossing  het  hart  i'hjthmisch 
verlaat.  Geeft  men  nu  deze  vloeistof  gelegenheid  zich  uit  te  slorleu 
I in  de  Vena  cava  van  een  tweeden  kikvorscli  B,  dan  stroomt  de 
1 vloeistof  in  de  kamer  van  het  tweede  hart  B.  en  kan  weer  in  de 
j Vena  cava  van  kikvorscli  A.  terugkeeren.  Zoo  krijgt  men  een  cir- 
i culatie  van  zoutoplossing  door  de  beide  kikvorschharteu.  Deze 
! methode  van  ,, Crossing  circulatiou”  werd  voor  den  eersten  keer 
j door  J.  C.  Hemmetii.r  gebruikt. 
I Prikkelt  men  nu  den  u.  sjmpathicus  van  kikvorscli  A.  dan 
I ontstaat  er  een  versnelling  van  den  hartslag  van  dezen  kikvorscli 
j en  na  enkele  weinige  seconden,  vertoont  ook  het  hart  van  kikvorscli 
i B.,  waarvmi  de  synipathicus  niet  loerd  geprikkeld,  toch  een  sneller 
1 tempo.  Waardoor  kan  de  versnelling  van  het  tweede  lmi'1  verklaard 
} worden  ? Slechts  hierdoor,  dat  uit  hart  A,  natuurlijk  ten  gevolge 
I van  permeabiliteit,  stotFen  vrijkomen,  die  in  het  tweede  hart  het- 
zelfde effect  veroorzaken,  als  een  direkte  zenii wprikkeling  zou  doen. 
Op  den  aard  van  deze  stoffen  komen  wij  dadelijk  terug. 
Hoe  het  mogelijk  is,  dat  stoffen,  die  door  activiteit  van  een  orgaan, 
hier  dat  van  kikvorscli  A,  ontstaan,  het  tweede  dier  B.  tot  activiteit 
j kunnen  prikkelen,  daarover  zullen  wij  hier  niet  spreken.  Slechts 
zij  er  de  aandacht  op  gevestigd,  dat  het  hier  een  dergelijk  geval 
betreft  als  bij  de  speekselsecretie.  Wanneer  men,  zooals  J.  Demoor 
voor  eenige  jaren  aantoonde,  het  bloedvaatstelsel  van  een  speeksel- 
I klier  met  een  zoutoplossing  doorstroomt,  dan  scheidt  deze  klier 
geen  speeksel  af.  Maar  dit  geschiedt  wel,  wanneer  men  bij  deze 
zoutoplossing  een  weinig  speeksel  voegt.  Het  product,  dat  door 
activiteit  van  de  speekselklier  ontstaat,  is  blijkbaar  een  prikkel  lot 
I verdere  s|)eekselafscheiding.  De  stoffen,  die  bij  de  omzetting  van 
! eiwit  in  de  maag  ontstaan,  prikkelen  op  hun  beurt  weer  de  maag- 
secretie.  Zoo  bevreemdt  het  ons  niet,  dat  de  stoffen,  die  door  sym- 
[lathicusprikkeling  uit  het  eerste  hart  vrijkomen,  een  [nikkelenden 
invloed  op  het  tweede  hart  uitoefenen  kunnen. 
Dr.  R.  Brinkman  en  Mej.  van  Dam  hebben  nu  nog  een  en  ander 
experiment  uitgevoerd,  dal  nog  treffender  en  nog  meer  onwederleg- 
baar  bewijsf,  dat  de  overbrenging  van  prikkels  door  vloeistoffen, 
dus  langs  humoralen  weg  plaats  heeft')-  zeg  ,, nog  meer  on  wede  r- 
')  R.  Brinkman  und  Frl.  E.  v.  Dam,  Pfliiger’s  Archiv.  Bd.  196,  S.  166,  1922. 
