569 
tot  op  minder  dan  Yio»  ^er  oorspronkelijke  grootte  reduceert.  Maakt 
men  de  alkoliolgroep  onwerkzaam,  dan  blijkt  de  werking  even 
sterk  te  zijn  als  bij  andere  drie-  tot  vierbasische  zuren  van  verwante 
structuur  maar  zonder  oxygroep  (zooals  tricarballjlzuur,  aconietzuur  ot' 
isoalljleentetracarboonzuur).  Maakt  men  één  carboxjlgroep  onwerk- 
zaam, dan  blijkt  de  werking  even  stei'k  te  zijn  als  bij  andere  twee- 
basische  oxyzuren  (zooals  ap[)elzuur  en  wijnsteenzuur).  Evenzoo 
blijkt,  dat  als  twee  of  drie  groepen  tegelijkertijd  onwerkzaam 
gemaakt  zijn,  de  werking  even  groot  geworden  is  als  bij  de  dan 
vergel ij k bare  verbindingen . 
De  vraag  rijst  nu  : 
1.  gelukt  het  ook  bij  minder  gecomjdiceerde  dan  zxdke  biochemische 
systemen  een  dergelijke  vermindering  van  het  aantal  vrije  Ca-ionen 
door  citraat-toevoeging  aan  te  toonen  ? 
2.  vertoonen  de  gesubstitueerde  citraten  daar  een  dergelijke  vermin- 
dering der  xverkzaamheid  als  bij  de  lebstolling? 
j De  beste  weg  tot  bet  beantwoorden  dezer  vragen  — bet  be[)alen 
I dei'  concentratie  van  de  vrije  Ca-ionen  in  de  oorspronkelijke  oplos- 
j singen  — is  ongelukkigerwijze  niet  gangbaar,  omdat  wij  nog  geen 
j nietbode  kennen,  de  concentratie  van  vrije  Ca-ionen  potentiometriscb 
j te  bepalen.  Men  moet  dus  tot  indirecte  metboden  zijn  toevlucbt 
j nemen.  Het  ligt  dan  voor  de  band  te  onderzoeken  hoeveel  calcium 
; door  citraat-toevoeging  in  oplossing  gebonden  wordt,  als  men  aan 
j een  verdunde  0[)lossing  van  een  calcium-zout  een  stof  toevoegt,  die 
I bet  calcium  als  onoplosbare  verbitiding  neerslaat  (b.v.  oxalaat,  tluoi'ide, 
I pyropbosbaat,  zeep  etc.).  Het  oplosbaarbeidsprodukt  dezei-  reactie 
I moet  zoo  gekozen  zijn,  dat  de  werking  van  bet  citraat  zicb  goed 
[ meetbaar  uit.  Kent  men  dit  oplosbaarbeidsprodukt,  zoo  is  tenminste 
[ bij  deze  kleine  concentratie  bet  gebalte  aan  vrije  calcinm-ionen 
[ bekend,  terwijl  men  weet  hoeveel  Ca  in  oplossing  blijft.') 
j De  zuiverste  resultaten  zal  men  krijgen  door  gewicbtsanaly tiscbe 
1 bepaling  van  de  hoeveelheid  neergeslagen  of  in  oplossing  gebleven 
I calcium,  daar  deze  uitgevoerd  kan  worden  zonder  de  calcinm- 
oplossing  merkbaar  te  verdunnen.  Ik  zal  deze  proef  later  voor  citraat 
[ en  voor  gesubstitueerde  citraten  nemen.  Maar  om  een  voorloopige 
I oriënteering  te  krijgen  kan  men  ook  een  titratie  aanwenden,  al  beeft 
! deze  bet  bezwaar,  de  oorspronkelijke  oplossing  merkl)aar  te  verdunnen. 
De  beer  D.  F.  Ross  van  Lennep,  die  mij  behulpzaam  was  bij  de 
I proeven  over  den  invloed  der  gesubstitueerde  citraten  0|) de  lebstolling, 
j deed  mij  opmerken,  dal  de  zeeptitratie  van  calcium  volgens  Ci-ahk 
')  De  vraag  in  hoeverre  hydrolytisclie  splitsing  compliceert  zal  ik  later  behandelen. 
