658 
De  waarde  van  — kan  op  verscliillende  wijzen  worden  bepaald  *). 
r 
De  waarde  van  m neemt  af  met  liet  kwadraat  van  den  diameter  d 
van  den.  draad,  terwijl  r in  geringere  mate  wordt  verkleind.  Ondei' 
de  omstandigheden,  waaronder  wij  werken,  is  r ongeveer  evenredig 
aan  \^(l,  hetgeen  wij  door  metingen,  die  bij  een  aantal  draden  van 
verschillende  dikte  in  den  snaargalvanometer  werden  verricht, 
experimenteel  hebben  kunnen  constateeren.  Ook  theoretische  gronden 
pleiten  er  voor,  dat  bij  de  geringe  snelheden,  die  in  aanmerking 
komen,  r aan  y''d  evenredig  mag  worden  gesteld. 
Maakt  men  den  draad  zóó  dun,  dat  d klein  wordt  ten  opzichte 
van  de  vrije  weglengte  der  moleculen  en  maakt  men  deze  laatste 
zóó  groot,  dat  in  vergelijking  daarmede  ook  de  afmetingen  van  het 
vat,  waarin  zich  de  draad  beweegt,  klein  zijn,  dan  kan  een  ander 
uiterste  ontstaan  en  wordt  r evenredig  aan  d.  In  werkelijkheid  zal 
bij  onze  proeven  de  exponent  van  d slechts  weinig  grooter  zijn  dan 
Tïl 
0,5  met  dit  gevolg,  dat  — des  te  kleiner  wordt,  al  naarmate  de  draad 
r 
dunner  wordt  genomen. 
Neemt  men  voor  het  trillingsgetal  ^...20.000,  dan  kan  de  draad 
Vl 
zóó  dun  worden  genomen,  dat  2jt  N X — = 1 en  dat  dus 
u 
A 
1 
X2 
= 0,7. 
Deze  nauwkeurigheid  kan  worden  bereikt  door  een  draad,  die 
wel  is  waar  zeer  dun  moet  worden  genomen,  maar  die  toch  dik 
genoeg  kan  zijn,  om  een  doelmatige  behandeling  en  voldoend  scherpe 
afbeelding  mogelijk  te  maken. 
De  graad  van  nauwkeurigheid  neemt  voor  grootere  frequenties 
dan  20.000  per  sec.  af,  terwijl  zij  voor  geringere  frequenties  toe- 
neemt en  tot  1 nadert. 
Spant  men  den  draad  als  een  snaar,  dan  verandert  de  toesland. 
Een  snaar  van  15  m.m.  lengte  kan  zonder  te  breken  zóó  strak 
gespannen  worden,  dat  zij,  in  het  luchtledige  onderzocht,  een  eigen 
frequentie  van  meer  dan  30.000  perioden  per  sec.  heeft.  Spant  men 
haar  minder,  b.v.  zoo,  dat  haar  eigen  Irillingsge'tal  in  het  luchtledige 
20.000  of  minder  bedraagt,  dan  zal  zij  zich  — als  zij  slechts  dun 
1)  Zie  hierover:  , Weitere  Mitteilungen  über  das  Saitengalvanometer.  Analyse 
der  saitengalvanometrischen  Kurven.  Masse  und  Spannung  des  Quarzfadens  und 
Widerstand  gegen  die  Fadenbewegung”.  Annalen  der  Physik.  4.  Folge.  Bd.  21,  S. 
483  und  665. 
