713 
jaar  is  gepasseerd,  kan  men  het  beginnend  menstrnatieproces  niet 
meer  als  een  uiting  van  pathologische  vroegrijpheid  beschouwen, 
TABEL  II. 
Leeftijd. 
Aantal. 
Leeftijd. 
Aantal. 
10  jaar 
1 maand 
0 
11 
jaar 
1 maand 
3 
2 maanden 
0 
„ 
2 maanden 
5 
» 
» 
3 
,, 
0 
.. 
.. 
3 
.. 
6 
.. 
4 
1 
.. 
4 
.. 
7 
» 
.> 
5 
2 
» 
5 
,, 
6 
.. 
6 
3 
« 
6 
» 
6 
,, 
» 
7 
n 
2 
.. 
7 
» 
9 
,, 
„ 
8 
» 
2 
» 
.. 
8 
11 
„ 
» 
9 
» 
3 
„ 
9 
» 
14 
» 
» 
10 
7 
.. 
» 
10 
.. 
19 
„ 
,, 
11 
6 
» 
» 
11 
> 
24 
« 
-- 
12 
6 
” 
12 
-- 
21 
doch  hoogstens  als  van  een  snelle  ontwikkeling  der  geslachtsklieren. 
Het  begin  der  variatiekromme  in  het  midden  van  het  10^^  jaar  is 
een  aanwijzing  dat  de  geslachtsrijpheid  bij  onze  bevolking  reeds  op 
betrekkelijk  jeugdigen  leeftijd  beginnen  kan,  en  het  verder  beloop 
der  kromme  bevestigt  dit  feit.  Deze  toch  stijgt  zeer  snel  om  reeds 
in  het  13«  jaar  haar  top  te  bereiken. 
De  geslachtsrijpheid  is  vóór  den  12-jarigen  leeftijd  reeds  bij  9 “/o 
der  meisjes  ingetreden,  vóór  den  13-jarigen  leeftijd  bij  26  7o,  en  bij 
meer  dan  de  helft  der  meisjes  vóór  het  14*^  jaar.  De  gemiddelde 
leeftijd  der  menarche,  berekend  met  inachtneming  ook  der  maanden, 
blijkt  te  zijn  13  jaar  9 maanden  en  ló  dagen.  Wanneer  men  dit 
gemiddelde  vergelijkt  met  andere  in  de  literatuur  vermeld  en  op 
de  bevolking  van  West-Europa  betrekking  hebbend,  dan  blijkt  dat 
bij  onze  huidige  bevolking  de  menarche  gemiddeld  vroeg  begint. 
Het  beginnen  der  menses  is  echter  van  zoovele  uitwendige  om- 
standigheden afhankelijk,  dat  het  trekken  van  conclusies  uit  een 
vergelijking  van  gemiddelden  met  de  grootste  voorzichtigheid  moet 
geschieden. 
Als  een  der  inwendige  invloeden,  die  den  leeftijd  der  menarche 
bepaalt,  wordt  de  rasfactor  genoemd.  Door  sommige  schrijvers  woi'dt 
46* 
