719 
bedraagt  18  jaar  9 maanden  15  dagen,  terwijl  de  gemiddelde  leeftijd 
der  eerste  menstruatie  bij  de  vóór  1880  geboren  personen  bedraagt 
15  jaar  3 maanden  en  20  dagen.  Hieruit  volgt  diis  een  vervroeging 
der  menarclie  gedurende  de  laatste  decenniën  van  anderhalf  jaar. 
Ik  maak  er  in  ’t  voorbijgaan  opmerkzaam  op,  dat  het  laatst  ver- 
melde gemiddelde  meer  ovei-eeristemt  met  die,  welke  men  in  de 
literatuur  over  de  West-Europeesche  bevolking  aantreft  en  die  op 
onderzoekingen  van  ouderen  datum  berusten. 
Een  tweede  wijze  waarop  de  vervroeging  der  menarclie  is  vast- 
gesteld geschiedde  door  vergelijking  van  den  leeftijd  der  menarclie 
bij  moeders  en  dochters.  Deze  gegevens  rangschikte  ik  in  twee 
groepen.  In  de  eerste  groep  bracht  ik  zulke  gegevens  samen,  waarbij 
èn  van  moeder  èn  van  dochter  de  leeftijd  der  menarclie  naar  de 
maand  nauwkeurig  bekend  was.  In  deze  groe|)  behooren  45  moeders 
met  71  dochters.  De  tweede  groep  omvat  die  gegevens  waarbij 
alleen  het  leeftijdsjaar  kon  worden  vermeld.  Deze  groep  bevat  56 
moeders  met  82  dochters. 
Het  komt  mij  gewenscht  voor  de  gegevens  van  de  eerste  groep  in 
extenso  mede  te  deelen,  daar  naar  aanleiding  hiervan  nog  enkele  opmer- 
kingen gemaakt  moeten  worden.  Men  vindt  deze  in  Tabel  V waarbij 
de  gegevens  gerangschikt  zijn  volgens  den  nienarche-leeftijd  der  moeder. 
Uit  deze  tabel  volgt  in  de  eerste  plaats,  dat  van  de  71  dochters 
bij  52  de  menstruatie  op  jeugdiger  leeftijd  dan  bij  de  moeder  optrad. 
Het  verdient  echter  weder  opmerking  dat  ook  bij  de  oudere  gene- 
ratie een  beginnen  der  menses  op  den  jeugdigen  leeftijd  van  11 
jaren  niet  zeldzaam  was.  De  gemiddelde  leeftijd  der  menarclie  der 
moedeis  was  14  jaar,  9 maanden  en  25  dagen,  en  van  de  dochters 
13  jaar,  7 maanden  en  1 dag,  wat  dus  zeggen  wil  een  vervroeging 
der  menarclie  bij  één  generatie  met  veertien  en  een  halve  maand. 
Dat  het  hier  gevonden  verschil  niet  zoo  groot  is  als  dat  gevonden 
door  een  vergelijking  der  menarclie  bij  vrouwen  geboren  vóór  1880 
met  die  geboren  omstreeks  het  begin  dezer  eeuw  (anderhalf  jaar), 
vindt  misschien  zijne  verklaring  daarin  dat  onder  deze  laatsten  nog 
al  bejaarde  personen  voorkwamen,  en  het  vervroegingsproces  waar- 
schijnlijk reeds  langer  werkzaam  is. 
De  op  grond  van  Tabel  V gevonden  vervroeging  van  veertien  en 
een  halve  maand  bij  de  jongste  generatie,  stemt  zeer  goed  overeen 
met  de  uitkomst  van  de  tweede  groep  van  moeders  (56)  en  dochters 
(82)  waarvan  alleen  het  leeftijdsjaar  der  menarclie  kon  worden  ver- 
meld. Hier  waren  de  moedeis  gemiddeld  15  jaar  1 maand  en  3 
dagen  oud  en  de  dochters  13  jaar  10  maanden  en  15  dagen,  dat 
is  dus  een  vervroeging  van  veertien  en  een  halve  maand. 
