721 
Er  is  liieriiiede  een  feil  van  zeer  veelzijdige  beteekenis  aangetooiid ; 
in  liooge  mate  belangwekkend  als  pliysiologiscli  verscliijnsel,  maar 
niet  minder  van  groote  beteekenis  nit  een  sociaal  en  paedagogisch 
oogpunt.  Want  de  vervroeging  der  menarche  met  veertien  maanden, 
wil  tod)  met  andere  woorden  zeggen  een  verkorting  van  den  kinder- 
lijken leeftijd  met  dit  tijdsbestek,  een  zooveel  eerder  activeering  van 
de  geslachtssfeer  bij  de  huidige  generatie,  vergeleken  inet  de  vooraf- 
I gaande.  Veel  van  hetgeen  de  o|)merkzame  waaimeitjer  en  toeboordei- 
I in  het  maatscbappelijk  leven  van  thans  ziet  en  hoort  wordt  begrijpelijk 
I door  dit  vroeger  gewekt  worden  van  bet  vronwelijk  bewustzijn. 
I Daarop  in  te  gaan  is  echter  niet  hiei'  de  plaats. 
Uitvoerige  besclionwingen  omtrent  de  oorzaak  van  dit  verschijnsel 
zullen  hier  niet  gegeven  worden.  Ik  zal  mij  tot  eenige  algemeenheden 
bepei'ken.  In  het  iiidividueele  ontwikkelingsproces  van  de  vrouw  is 
I het  verschijnen  der  menses  een  gebeui-tenis  va)i  meer  dan  gewone 
! beteekenis,  met  het  begin  der  geslachtsrijpheid  treden  ingrijpende 
I veranderingen  in  de  algemeeiie  physiologie  der  ontwikkeling  op. 
I En  wanneer  dit  tijdstip  zoo  aaïizienlijk  veivroegd  wordt,  dan  moet 
dit  beschouwd  worden  als  de  uiting  van  een  versnel lingsproces  in 
de  ontwikkeling.  Nu  doet  zich  in  de  eerste  plaats  de  vi'aag  voor: 
I geldt  het  hier  een  symptoom  van  een  sneller  verloop  der  oidwikkeling 
I in  het  algemeen,  of  is  het  een  op  zich  zelf  slaand  vei'schijnsel? 
Zondei’  bijzondere  onderzoekingen  is  deze  vraag  niet  Ie  beantwoorden. 
Men  zou  daaidoe  moeten  nagaan  of  ook  andere  ontwikkelingsvei- 
schijnselen  gedurende  de  phase  vóór  de  menarche  versneld  zijn  b.v. 
lenglegroei,  tandwisseling  en  dergelijke.  De  o)itwikkelingsverschijn- 
selen  nh  de  menarche  kunnen  nalnnrlijk  niet  ineei*  in  aanmei'king 
komen.  Want  na  de  menarche  ondergaat  de  ontwikkelingsgang  ook 
den  invloed  van  de  in  functie  getreden  ovariën.  Dat  deze  op  den 
nog  niet  beëindigden  lenglegroei  een  rernmenden  invloed  zou  uit- 
oefenen, betwijfel  ik,  gezien  de  omstandigheid,  dat  de  volwassen 
dochters  der  jongste  generatie  gewoonlijk  hnn  moeders  in  lengte 
overtreffen. 
Een  tweede  vraag  betreft  de  oorzaak  van  het  verschijnsel ; is  deze 
vervroeging  der  menarche  een  leactie  op  uitwendige  prikkels,  of 
wel  is  het  een  primaire  wijziging  in  het  ontwikkelingspioces.  Dat 
men  hier  te  doen  zou  hebben  met  een  primair  biologisch  verschijnsel, 
dus  met  het  effect  van  een  inwendige  oorzaak,  betwijfel  ik.  Ik  kan 
mij  niet  voorstellen  dat  een  iriterne  factor  een  ontwikkelingsverschijnsel 
als  het  ware  plotseling  zoo  sterk  versnellen  kan,  als  dit  met  de 
menarche  het  geval  blijkt  te  zijn.  Wanneer  het  een  individueel  ver- 
schijnsel, een  uitzondering,  was,  zou  dit  mogelijk  kunnen  zijn,  doch 
