722 
liet  is  een  algemeen  verschijnsel.  Men  zal  dus  uitwendige  invloeden, 
als  oorzaak  moeten  aannemen.  Ik  zal  niet  in  beschouwingen  treden 
welke  deze  zijn,  en  dit  gedeelte  mijner  mededeeling  met  een  laatste 
opmerking  besluiten. 
De  vraag  kan  gesteld  worden  of  men  in  de  sterke  vervroeging 
der  menarche  met  een  verschijnsel  te  doen  heeft,  dat  buiten  de 
grenzen  van  het  normaal  physiologische  valt.  Deze  beteekenis  kan 
ik  er  niet  aan  toekennen,  en  stel  mij  de  zaak  als  volgt  voor.  Op- 
zettelijk heb  ik  er  meermalen  de  aandacht  op  gevestigd  dat  bij  alle 
door  mij  onderzochte  groepen  (brunetten,  blondinen,  jodinnen,  oudere 
en  jongere  generaties)  de  variabiliteitscnrve  der  menarche  begint  bij 
tien  en  een  half  jaar.  Dat  is  de  drempelleeftijd  der  geslachtsrijpheid. 
Bij  elk  meisje  dat  deze  leeftijd  overschreden  heeft  kan  de  geslachts- 
sfeer  geactiveerd  worden.  Bij  het  eene  blijft  zij  echter  langer,  bij 
het  andere  korter  latent.  Deze  periode  van  latentie  wordt  in  zijn 
duur  bepaald  door  erfelijke  factoren,  en  door  uitwendige  omstandig- 
heden. Terwijl  het  aandeel  door  erfelijke  factoren  bepaald,  niet  voor 
wijziging  vatbaar  is,  is  dat  afhankelijk  van  uitwendige  prikkels, 
een  niet  a priori  gegeven  hoegrootheid.  Zij  wisselt  met  de  intensiteit 
der  prikkels,  dat  is  met  de  uitwendige  levensomstandigheden,  levens- 
wijze enz.  Of  het  nu  voor  tiet  individu  van  voordeel  of  van  nadeel 
is,  dat  de  geslachtssfeer  onder  den  invloed  der  omstandigheden  vroeg 
geactiveerd  wordt,  is  een  moeilijk  te  beantwooi-den  vraag.  Maar  het 
activeeren  na  het  eenmaal  overschrijden  van  den  drempel  der  ge- 
slachtsrij[)heid,  valt  binnen  de  grenzen  van  het  physiologisch  normale. 
Het  tijdstip  der  activeering  van  de  geslachtelijke  functies  is,  zoo- 
als  zooeven  opgemerkt,  afhankelijk  van  erfelijke  en  van  uitwendige 
factoren.  Het  door  mij  verzamelde  materiaal  stelt  mij  in  staat  voor 
beide  nog  een  bewijs  aan  te  voeren. 
De  beteekenis  van  den  erfelijken  factor  is  hiervoor  reeds  aange- 
toond door  de  vergelijking  van  den  gemiddelden  leeftijd  der  menarche 
bij  blondinen  (Homo  nordicus)  en  brunetten  (Homo  alpinns).  Een 
meei-  overtuigend  bewijs  is  nog  aan  Tabel  V te  ontleenen.  Want 
deze  tabel  leert,  dat,  indien  bij  de  moeder  de  menarche  op  jonger 
leeftijd  optreedt,  dit  gemiddeld  ook  bij  de  dochter  het  geval  is.  Met 
opzet  heb  ik  in  deze  tabel  de  gegevens  gerangschikt  naar  den  leef- 
tijd der  moeder. 
Een  eenvoudige  berekening  leert  jiu  het  volgende.  De  gemiddelde 
leeftijd  der  menarche  van  die  dochtei'S  bij  wier  moeder  de  men- 
struatie begon  in  het  11^,  12^^  en  13“  jaar,  bedraagt  12  jaar  en  10 
maanden,  van  de  moeders  bij  wie  de  eerste  menses  in  het  14®,  15“ 
en  16®  jaar  verschenen,  waren  de  dochteis  gemiddeld  13  jaai-  en  7 
