Histologie.  — M.  W.  Woerdeman:  ,,Over  de  deterinineering  der 
polariteit  bij  de  epidennale  trilhaarcel.  (JSbaar  proeven  hij 
ain  phibieënlarven).” 
(Aangeboden  door  de  Heeren  L.  Bolk  en  J.  Boeke.) 
Het  is  bekend,  dat  ainpliibieënlarven  in  den  eersten  tijd  van  liaar 
leven  trilbaarcellen  in  baar  opperhuid  bezitten.  Niet  bij  alle  amphibieën- 
soorten  is  dit  verschijnsel  duidelijk  waarneembaar,  want  het  aantal 
der  trilhaarcellen  loopt  bij  de  verschillende  soorten  zeer  uiteen.  Bij 
één  enkele  larve  is  de  verdeeling  der  trilhaarcellen  over  de  opper- 
huid ook  niet  gelijkmatig;  er  zijn  plaatsen,  waar  de  trilhaarcellen 
in  groot  aantal  bijéén  voorkomen,  terwijl  ze  op  andere  plaatsen 
SC  h aar  SC  h zijn. 
I>e  beweging  der  trilhaarcellen  verooi'zaakt,  zoolang  de  larven 
zich  nog  in  haar  geleihulsel  bevinden,  een  langzame  rotatie  der  larven. 
Verwijdert  men  de  geleihulsels  en  onderzoekt  men  dan  de  larven, 
dan  vindt  men,  evenals  bij  larven,  die  de  geleihnlsels  reeds  verlaten 
hebben,  eenerzijds  weer  de  beweging  der  larven,  tengevolge  van  den 
trilhaarslag,  anderzijds  een  vrij  sterke  strooming  in  het  water  rondom 
de  larve.  Het  spreekt  vanzelf,  dat  deze  strooming  daar  het  sterkst 
is,  waar  zich  de  meeste  trilhaarcellen  bevinden.  Er  ontstaan  dus 
langs  bepaalde  deelen  van  het  larvenlichaam  sterke,  langs  andere 
zwakkere  stroompjes  in  het  water,  welke  b.v.  voor  rana  temporaria 
en  triton  cristatus  door  Assheton  ’)  nauwkeurig  zijn  onderzocht  en 
voor  larven  van  verschillenden  leeftijd  in  kaart  zijn  gebracht. 
Het  blijkt,  dat  bij  de  genoemde  dieren  de  eerste  trilhaarbeweging 
waarneembaar  wordt  bij  larven  met  nog  open  neuraalkatiaal,  korten 
tijd  vóór  het  sluiten  daarvan.  Die  beweging  vindt  plaats  langs  de 
neuraalwallen  in  caudale  richtuig.  Zelf  onderzocht  ik  rana  esculenta- 
en.  triton  alpestris-larven.  Bij  deze  amphibieën  treedt,  naar  mijne 
ervaring,  de  trilhaarbeweging  op,  wanneer  de  neuraalwallen  reeds 
gedeeltelijk  verkleefd  zijn.  De  richting  der  vloeistofstroomen  langs 
het  lai'ven-lichaam  vond  ik  in  hoofdzaken  overeejistemmend  met  de 
schemata  van  Assheton,  alhoewel  toch  ook  niet  onbelangrijke  ver- 
schillen werden  gevonden.  Deze  doen  hier  niet  tei' zake.  De  richting 
')  R.  Assheton.  Quarterly  Journ.  of  mier.  Science,  New.  Series.  Vol.  38.  1896, 
blz.  465. 
