I 
I 
I 727 
dei'  trilhaarbe weging  bij  de  normale  larven  van  rana  escnlenta  en 
triton  alpestris  werd  dus  eerst  grondig  onderzoclit  en  in  kaart  gebracht. 
Verder  werd  vastgesteld,  dat  de  vloeistofstroomen  steeds  in  dezelfde 
richting  gaan.  Een  omkeerbaarlieid  van  de  richting  van  den  tril- 
haarslag  scliijnt  dan  ook  bij  inetazoa  zeei- zelden  te  zijn  waargenomen. 
I (Erhard*). 
1 Dit  wijst  erop,  dat  de  trilhaarcellen  zoodanig  zijn  georganiseerd, 
I dat  slechts  een  trilhaarbeweging  iii  één  i-ichting  raogelijk  is.  De 
I cellen  bezitten  in  haar  organisatie  een  zekere  asymmetrie  ; naast  haar 
1 polariteit  (waardoor  basis  en  ciliëndragend  oppervlak  onderscheiden 
I worden)  bestaat  nog  een  ,, nevenpolariteit”  (zie  voor  deze  begrippen 
j Roux )'■').  Men  heeft  zich  de  vraag  gesteld  of  kunstmatig  deze  pola- 
j i'iteit  zon  kunnen  worden  omgekeei-d,  m.a.w.  of  men  artificieel  de 
j trilhaarcel  ertoe  zon  kunnen  bi'engen  juist  in  tegengestelde  richting 
j te  gaan  slaan.  Hiermede  houdt  een  andeie  vraag  verband,  n.1.  in 
I hoeverre  de  richting  van  den  trilhaarslag  afhankelijk  is  van  de 
I ligging  van  de  trilhaarcellen  ten  opzichte  van  de  lichaamsas. 
I Proeven  van  v.  Brücke’)  en  nog  in  dit  j aar  van  Merton  gaan  in 
I deze  richting.  Het  is  niet  gelukt  een  ondieering  der  polariteit  te 
i bewerkstelligen.  Nu  is  het  door  talrijke  ex[)erimenten  gebleken,  dat 
er  tijdens  de  embryonale  ontwikkeling  een  tijdperk  wordt  gevonden, 
i waarin  het  ectoderm,  waaruit  de  larvale  opperhuid  ontstaat,  nog 
indifferent  is.  Zoo  vond  Spemann®),  dat  bij  het  begin  der  gastrulatie 
i ectoderm,  dat  bestemd  was  om  deel  te  nemen  aan  de  vorming  van 
! de  niedullairplaat  (z.g.  praesumptieve  medullair|)laat)  kon  worden 
! vervangen  door  praesumptieve  epidermis.  Er  ontstonden  larven  met 
! normale  niedullairplaat  en  normale  epidermis.  Het  lot  derectoderm- 
I cellen  is  in  dat  ontwikkelingstijdperk  nog  niet,  of  althans  nog  niet 
i streng,  vastgelegd.  Het  ectoderm  is  nog  in  hooge  male  ,,umbildungs- 
j fahig”.  Of  het  dan  nog  volledig  inditferent  is,  is  (zooals  Spemann 
! zegt),  zoo  niet  te  beslissen.  Het  scheen  me  toe,  dat  hier  het  onderzoek 
van  de  celpolariteit  een  vingerwijzing  zou  kunnen  geven.  Immers 
j het  zou  kunnen  zijn,  dat  de  celpolariteit  reeds  was  vastgelegd  (,,ge- 
I determineerd”  volgens  de  terminologie  van  Roux),  voordat  de  orgaan- 
vormende  functie  van  de  cel  bepaald  was.  De  proeven  van  Spemann 
betreffen  de  ,,orgaandeterminatie”.  Hoe  staat  het  nu  met  de  celpo- 
')  Erhard  in  Abderhalden’s  Handbuch  der  biologischen  Arbeitsmetlioden. 
*)  W.  Roux.  Terminologie  der  Enlwicklungsmechanik  der  Tiere  und  Pflanzen. 
Leipzig.  Engelmann.  1912. 
S)  E.  Th.  V.  Brügke.  Pflüger’s  Archiv.  f.  d.  ge.s.  Physiol.  Bnd.  166.  1917. 
h H.  Merton.  Pflüger’s  Archiv.  f.  d.  ges.  Physiol.  Bnd.  198.  1923. 
H.  Spemann.  Sitzungsber.  d.  Gesellsch.  naturf.  Kreunde.  Berlin.  1916.  N^.  9. 
47 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XXXII.  A^.  1923. 
