Physiologie.  — Mej.  L.  Kaiser;  ,, Bijdragen  tot  een  exgerhnenteel- 
phoneiisch  onderzoek  der  ISfederlandsche  taai.  I.  De  korte  o.” 
(Aangeboden  door  de  Heeren  G.  van  Rijnberk  en  H Zwaardemaker) 
Wanneer  men  luistert  naar  de  wijze,  waarop  de  ,,o”  in  de  Neder- 
landsclie  taal  in  gesloten  lettergrepen  wordt  uitgesproken,  dan  bemerkt 
men,  dat,  afgezien  van  den  inxloed,  die  alle  klanken  ondervinden 
van  voorafgaande  en  volgende  klinkers  of  medeklinkers,  twee  gelieel 
verschillende  wijzen  van  uitspraak  kunnen  worden  onderscheiden’). 
Als  voorbeeld  van  de  eene  wijze  van  uitspraak  noem  ik  de  woorden  ; 
kok,  tot,  hol;  als  voorbeeld  van  de  andere;  pop,  bot,  vol,  hond. 
Op  voorstel  van  mijn  vi'oegeren  leermeester,  Dr.  Pi.omp,  beproefde  ik 
op  deze  questie  iets  diepei'  in  te  gaan. 
Allereerst  werd  beproefd  het  door  het  intuïtief  taalgevoel  aange- 
geven en  door  het  eenvoudig  gehoor  waargenomen  verschil  tusschen 
de  beide  ,,o”-klanken  experimenteel  vast  te  leggen. 
Experimenteel-phonetische  analyse  der  spraakhewegingen. 
Achtereenvolgens  werden  eenige  in  de  experimenteele  phonetiek 
! gebruikelijke  methodes  toegepast  op  de  spraakbewegingen  gedurende 
I het  uitspreken  van  o en  o ').  Hierbij  werd  in  hoofdzaak  steeds  van 
I een  zelfde  proefpersoon  gebruik  gemaakt,  terwijl  de  gevonden  feiten 
aan  enkele  andere  proefpersonen  werden  getoetst. 
1.  Beschouwing  en  opmeting  der  mondopening  bij  het  uitspreken 
van  verschillende  klanken  deed  zien,  dat  in  dit  opzicht  a,  o,  oo,  o,  oe 
een  reeks  vormen,  waarin  de  mondopening  steeds  kleiner  wordt,  en 
wel  zóó,  dat  de  hoogte  regelmatig  afneemt,  terwijl  de  breedte  ook 
steeds  afneemt,  doch  niet  zoo  regelmatig.  Zij  vertoont  n.1.  tusschen 
*)  Naar  onderzoekingen  verricht  in  het  Physiol.  Lab.  der  Universiteit  van  Amster- 
dam en  in  het  Phonetisch  Lab.  der  Tsjechische  Universiteit  te  Praag. 
**)  Het  is  mij  bekend,  dat  de  in  verschillende  gedeelten  van  Nederland  door  z.g. 
beschaafden  gesproken  taal  vrij  sterk  verschilt.  Het  hieronder  medegedeelde  geldt 
voor  zoover  mij  bekend  voor  de  in  Amsterdam  en  omstreken  gesproken  taal,  en 
waarschijnlijk  niet,  of  slechts  ten  deele  o.a.  voor  die,  welke  men  in  Den  Haag  en 
omstreken  spreekt,  in  welke  de  o-klank  overheerschend  is. 
’)  De  ,o”  van  kok  wordt  hier  voorgesteld  door  o,  die  van  pop  door  o. 
