740 
o en  00  een  plotselinge  vermindering.  De  getallen  voor  de  hoogte  der 
mondopening  waren  nl.  16  mM.,  12  mM.,  8 mM.;  6mM.,4mM.;  die 
voor  de  breedte:  36  mM.,  31  mM.,  16  mM.,  14  mM.,  7 mM.  (zie  tig.  1). 
Hierbij  sluiten  zich  onmiddellijk  aan  op- 
namen, die  met  het  toestel  van  voN  Wn.c- 
zicwsKi  ‘)  van  de  lipbeweging  werden  vervaar- 
digd. Dit  toestel  is  zóó  geconstrueerd,  dat 
de  krommen  de  verticale  lipo|)ening  iii  werke- 
lijke grootte  aaugeven.  Fig.  2 geeft  hiervan 
een  beeld.  Fig.  3 vertoont  een  curve,  die 
met  hetzelfde  toestel  werd  verki'egen  door 
afwisselend  dol  en  dol  te  laten  zeggen.  Het 
verschil  is  duidelijk;  de  afmetingen  komen 
weer  ongeveer  met  de  boven  vermelde  ovei- 
een.  Beschouwt  men  uitsluitend  den  vorm 
van  de  mondopening  dan  kan  men  zich  dus 
voorstellen,  dat  o een  oo  is,  die  meer  op  a 
is  gaan  lijken,  terwijl  o een  oo-klank  is,  die 
eigenschappen  van  de  oe  heeft  aangenomen. 
2.  Vervolgens  werd  met  het  toestel  van 
ZwAARDEMAKKR  tci'  registratie  van  spraak- 
bewegingen,  het  zich  stulpen  van  de  bovenlip, 
het  zich  bewegen  van  de  onderkaak  ten 
opzichte  van  de  bovenkaak  en  het  zich  aan- 
spannen der  spieren,  waaruit  de  mondbodem 
bestaat,  0|)geschreven. 
In  fig.  4 blijkt  duidelijk,  hoe  ook  volgens 
de  kaakopening  a,  o,  oo,  o en  oe  een  af- 
dalende reeks  vormen,  terwijl  de  lipstulping 
in  die  richting  een  toeneming  vertoont  (bij 
o en  oe  is  de  lipstul[)ing  bij  deze  proef- 
persoon vaak  wat  minder  dan  bij  oo  in 
verband  met  de  beneden waartsche  beweging 
van  de  bovenlip,  waarbij  deze  wat  vlakker 
wordt).  De  mondbodemcnrve  blijve  als  te 
samengesteld  liever  onbesproken.  Wat  voor. 
ons  doel  van  het  meeste  belang  is,  is,  dat 
Fig.  1.  de  curven  voor  de  beide  ,,o”-klanken  ook 
1)  Vox.  Heft  3/6,  1922. 
*)  Onderz.  Physiol.  Lab.  te  Utrecht.  Ve  reeks  1 1899 — 1901  bl.  76.  Leerboek  II 
bl.  98. 
