741 
hier  weer  aanmerkelijk  en  op  karakteristieke  wijze 
verschiiieii.  Hiermee  slemmeii  zeer  goed  overeen 
de  gegevens  van  Bykman  '),  die,  met  hetzelfde 
toestel  werkend,  als  gemiddelde  kaakopening  vond 
voor  a van  bat : 7,25  mM.,  voor  o van  pot : 5,50  mM., 
voor  00  van  boot:  4,75  mM.,  voor  o van  bot: 
4,50  mM-,  voor  oe  van  boet:  2,25  mM. 
Fig'.  5 vertoont  eveneens  curven  van  lip,  kaak 
en  mondbodem,  op  andere  wijze  verkregen,  n.i. 
door  middel  van  een  mondt reciiter,  die  tegelijkertijd 
registratie  van  bovengenoemde  bewegingen  toelaat. 
Dit  toestel,  dat  voor  een  ander  doei  door  mij  werd 
geconstrueerd,  zal  elders  uitvoerig  besciireven 
worden.  Daar  het  geen  vast  steunpunt  heeft,  mist 
dit  toestel  natuurlijk  geheel  de  exactheid,  die  het 
toestel  van  Zwaardemakes  in  zoo  groote  mate  bezit. 
Toch  is  liet  om  een  voorloopigen  indruk  van  iets 
relatiefs  te  geven  zeer  goed  bruikbaar.  In  fig.  5 
is  te  zien,  hoe  men  bij  ,,dorscht”  minder  iipstulping 
en  meer  kaakopening  heeft  dan  bij  ,, dorst”,  terwijl 
de  niondboderacurve  in  beide  gevallen  ongeveer 
gelijk  is.  In  de  mondtrechtercurve  blijkt  begrijpe- 
lijkerwijze, dat  de  luchtstroom  bij  o krachtiger  is 
dan  bij  o.  Ook  hier  blijkt  dus  weer,  dat  beide 
klanken  aanzienlijk  verschillen. 
b Onderz.  Physiol.  Lab.  te  Utrecht  Ve  reeks  H 1899 — 1901 
blz.  202. 
