748 
pniit-landen  en  tongwortel-uvula  liggen.  Neemt  men  dit  in  aanmer- 
king, dan  kan  men  zeggen,  dat  de  vooraan  gevormde  r de  o,  de 
keel-r  de  o-klank  bevordert,  zoowel  wanneer  zij  voorafgaat,  als 
wanneer  zij  volgt. 
Hieruit  blijkt,  dat  door  de  aangrenzende  medeklinkers  dns  óf  de 
o-klank  óf  de  o-klank  wordt  bevorderd.  Men  bedenke  echter,  dat 
de  eenige  absoluut  geldende  invloed  is  die  der  nasalen  als  volgklank  ; 
de  overige  werken  alle  slechts  tot  op  zekere  hoogte.  Het  feit,  dat 
de  invloed  van  verschillende  klanken  niet  standvastig  blijkt,  wijst 
er  i-eeds  op,  dat  nog  minstens  één  andere  factor  in  het  spel  is. 
Volkomen  stellig  blijkt  dat  hieruit,  dat  verschillende,  overigens  geheel 
gelijke  woorden  voorkomen  met  beide  klanken,  in  twee  verschillende 
beteekenissen,  bv. : j , 
bot  (zelfst.  nmw.  visch,  been  ; bijv.  en  bod  (zelfst.  nmw.  van  bieden), 
nrnw.  stomp) 
dol  (bijv.  nmw.) 
dorst  (zelfst.  nmw.) 
motje  (dial.  voor  moet-je) 
port  (werkw.  van  porren) 
tobbe  (zelfst.  nmw.). 
en  dol  (zelfst.  nmw.  deel  van 
roeiboot). 
en  dorscht  (werkw.  van  dorschen) 
en  motje  (zelfst. nmw.  v.  mot,  insect) 
en  port  (zelfst.  nmw.  van  porto  of 
oporto). 
en  tobben  (werkw.). 
Het  schijnt  mij  toe,  dat  men  door  het  bovenstaande  er  toe  gebracht 
kan  worden  aan  een  etymologischen  invloed  te  denken.  De  woorden, 
die  in  het  Nederlandsch  o hebben,  komen  in  het  Duitsch  gewoonlijk 
met  u voor,  terwijl  die  met  o in  het  Duitsch  b.v.  o,  a of  au  hebben. 
De  waarde  van  dit  verschijnsel  waag  ik  niet  te  beoordeelen.  Ook 
in  andere  met  het  Nederlandsch  verwante  talen  schijnen  aanwijzingen 
te  vinden  te  zijn.  Misschien  zou  het  loonen  in  dit  verband  een 
historisch-etymologiscli  onderzoek  te  doen. 
Wordt  inderdaad  een  etymologische  invloed  vastgesteld,  dan  kan 
men  zich  dezen  voorstellen  als  tot  op  zekere  hoogte  strijdend  met  den 
bovengenoemden  spraakkundigen  invloed.  Merkwaardig  is  bv,  het 
woord  ,,pols”,  waarvan  de  uitspraak  in  dezen  tijd  weifelend  is.  Het 
schijnt  mij  toe,  dat  in  dit  geval  door  degenen,  wier  uitspraak  goed 
verzorgd  is,  o gesproken  wordt,  tei'wijl  de  groote  meerderheid  hier 
o spreekt.  Hel  eerste  zou,  in  verband  met  de  afkomst  van  het  woord 
