773 
heeft  het  bestaan  van  deigelijke  afwijkingen  i'eeds  waarschijnlijk 
gemaakt.  Aan  den  anderen  kant  is  het  zonder  meer  niet  te  ver- 
wacliten,  dat  de  theorie  van  Langevin  in  dit  geval  gevolgd  zon 
worden,  als  men  bedenkt,  dat  deze  theorie  is  afgeleid  voor  een  gas, 
waarin  de  moleculen  vrij  draaibaar  zijn,  en  dat  zij  uitgaat  van  de 
aeqnipartitie  dei'  energie  over  alle  vrijheidsgraden,  welke  onderstel- 
lingen geeti  van  beide  in  het  geval  van  poedervormig  gadolininni- 
sulfaat  bij  lage  temperatuur  vervuld  zijn.  Wel  is  waar,  is  eenerzijds 
de  theorie  van  Langevin  door  Weiss')  uitgebreid  op  poeders  van 
ki'istallen,  maar  Weiss  bepaalt  zich  slechts  tot  kleine  waarden  van 
den  parameter  andererzijds  heeft  Ehhenpest ')  een  theorie  ontwor- 
pen, waarin  de  betrekking  (2)  voor  kristalpoeders  woi'dt  afgeleid  op 
grond  van  de  quantenhypothese,  maar  de  verzadigingsmagnetisatie 
is  dan  slechts  de  helft  van  de  waarde,  die  beantwoordt  aan  parallel- 
len stand  van  alle  elementairmagneten  en  bij  de  voorloopige  proeven 
scheen  een  grootere  magnetisatie  bereikt  te  zijn. 
Nadere  bevestiging  en  uitbreiding  van  de  voorloopige  resultaten 
I werd  door  dit  alles  zeer  wenschelijk  gemaakt ; de  methode  is  dezelfde 
! als  bij  het  vroegere  onderzoek;  de  specifieke  magnetisatie,  o,  wordt 
j afgeleid  nit  de  kracht  F (in  grammenl,  die  de  massa  m in  een 
I inhomogeen  magnetisch  veld  ondervindt,  met  behulp  van  de  formule: 
i 
! Fg  = mG—-.  Een  nadere  studie  van  den  toestel,  de  correcties  en 
; ^ dz 
I de  foutenbronnen,  welke  in  de  voorafgaande  mededeeling  “')  is  samen- 
I gevat,  heeft  het  echter  mogelijk  gemaakt,  thans,  wat  de  magnetische 
metingen  betreft,  eene  belangrijk  grootere  nauwkeurigheid  dan  vroeger 
te  bereiken.  Een  zwak  punt  blijft  nog  de  bepaling  van  de  temperatuur 
door  de  darapspanning  van  het  bad,  wel  in  de  eerste  plaats,  doordat 
de  dampspanningswet  niet  voldoende  bekend  is. 
Het  onderzoek  werd  verricht  met  dezelfde  twee  buisjes  Gd  1 en 
Gd  11,  die  voor  het  onderzoek  in  vloeibare  waterstof  gediend  hebben 
en  in  de  voorafgaande  mededeeling  (§  3c)  vermeld  zijn. 
\ 2.  W aarnemingen.  Geven  we  eerst  de  directe  resultaten  der 
waarnemingen:  tabellen  I en  II  (/  is  het  aantal  ampères  door  den 
h P.  Wkiss,  Paris  C.  R.  156  (1913)  p.  1674. 
*)  Volgens  O.  Stern  (Zs.  f.  Phys.  1 (1920)  p.  147)  is  de  afleiding  van  Weiss 
onjuist. 
®)  P.  Ehrenfest,  deze  Verslagen  December  1920,  p.  793;  Leiden  Gomm.  Suppl. 
N'L  44b. 
H.  R.  WoLTJER,  dit  Verslag  p.  759,  Leiden,  Comm.  No.  1675. 
^)  1.  c.  § 3. 
