798 
Polyodoii  besclii-even  en  werd  door  Wrïght  ook  bij  den  steur  waar- 
genomen. De  aanweziglieid  van  een  zintuig  bij  deze  Ciiondrostei 
wordt  echter  niet  vermeld. 
Wrïght  vond,  dat  het  zintuig  bij  de  Holostei  verzorgd  wordt  door 
een  tak  van  den  ram.  oticus  van  den  n.  facialis,  die  bij  de  Glanoiden 
(Cliondrostei  en  Holostei)  eveneens  door  het  kraakbeen  der  oorkapsel 
omgeven  wordt  en  waarvan  bekend  was,  dat  hij  in  deze  streek 
takken  uitzendt  naar  zintuigen,  behoorende  tot  het  systeem  der 
zijorganen  (lateralis  systeem). 
Deze  zintuigen,  door  Wrïght  neuromasten  (,,Nervenhü.gel”)  ge- 
noemd, liggen,  hetzij  vrij  aan  de  ojipervlaUte,  hetzij  beschermd  in 
zakjes,  groeven  of  kanalen,  maar  ontstaan  alle  uil  het  ektoderm. 
Merkwaardig  was  nu,  dat  ook  het  zintuig  van  den  spiracnlairzak 
den  bouw  van  een  neiiiomast  vertoonde,  hoewel  Wrïght  moest 
meenen,  dat  het  uit  het  entoderin  ontstaan  was.  Het  scheen,  dat  men 
hier  hel  onverwachte  voorbeeld  had  van  een  zintuig  der  Chordaten, 
dat  niet  uit  het  ektoderm  ontstond,  terwijl  het  toch  verzorgd  werd 
door  eene  zenuw  van  het  lateralis  systeem  der  huidzintuigen. 
Maar  de  studie  der  Dipnoi  verdreef  het  zonderlinge  van  het  ver- 
schijnsel, In  deze  groep  ontdekte  Pinkus  (1895)  bij  Protopterus 
annectens  een  blaasje  met  een  zintuig  in  den  wand  en  ingebed  in 
het  kraakbeen  der  regio  otica.  Het  zintuig  — volgens  de  afbeelding 
blijkbaar  een  neuromast  — wordt  verzorgd  door  een  kaudaalwaarts 
loopenden  lateralistak  van  den  n.  facialis. 
Pinkus  beschrijft  nog  twee  andere  kaudaalwaarts  loopende  lateralis- 
takken  van  den  n.  facialis.  De  eene  \'ormt  de  bekende  anastomose 
met  deze  ram.  lateralis  vagi  (en  glossopharyngei),  den  anderen  noemt 
hij  ram.  oticus.  Hij  teekent  (l.c.  fig.  3)  den  oorsprong  van  deze  drie 
zenuwtakken  echter  zoo  dicht  bij  elkaar,  dat  men  hen  naar  mijne 
meerling  samen  als  het  sterk  ontwikkelde  homologon  van  den  ram. 
oticus  der  Ganoiden  moet  opvatten. 
Van  het  zintuig  zegt  Pinkus  (l.c.  p.  307)  ,,Das  Organ  ist  zweifel- 
los  ein  Derivat  des  Seitenkanales.  Ueber  seine  Bedeutnng  vermag 
ich  übrigens  niclits  auszusagen,  da  vergleichend  anatomische  und 
entwicklungsgeschichtliche  Thatsachen  niir  bisher  fehlen”. 
De  kennis  der  ontwikkelingsgeschiedenis  hebben  wij  te  danken 
aan  Agar  (1906)  die  den  aanleg  van  het  spiraculum  bij  Le|)idosii'en 
en  Protopterus  onderzocht.  Hij  toonde  aan,  dat  het  zintuig  als 
ektodermverdikking  wordt  aangelegd.  Deze  aanleg  bereikt  den  top 
van  den  solieden  darrnuitwas  die  het  spuitgat  voorsteit  en  snoert 
zich  daarO|)  van  het  ektoderm  af.  Het  oi'gaan  maakt  dan  natuurlijk 
den  indruk,  uit  het  entoderni  ontstaan  te  zijn. 
