Natuurkunde.  — A.  Michrls:  ,Jnvloed  der  rotatie  op  de  gevoelig- 
heid en  nauwkeurigheid  van  een  drukhalans” . (Twaalfde  inede- 
deeling  var>  resultateM  verkregen  bij  oiideizoekingen  gesteund 
door  het  v.  d.  WAAi;S-Fonds). 
(Aangeboden  door  de  Heeren  P.  Zeeman  en  W.  H.  Julius). 
Voor  de  nauwkeurige  meting  van  groote  drukken  zijn  thans 
algemeeti  metlioden  in  toepassing,  gebaseerd  op  het  gebruik  van 
den  z.g.  Araagat-cilinder.  Bij  al  deze  methoden  wordt  de  kracht 
nagegaan,  welke  een  onder  druk  staande  vloeistof  uitoefent  op  een 
zuiger  van  bekejiden  diameter.  De  uitwerking  van  dit  grondidee 
heeft  het  aanzien  gegeveti  aan  verschillende  drukbalans-tjpen  als 
die  van  Wagneh,  Stückradt,  Schafeer  und  Budenberg  en  Holborn  ^). 
Ten  eitide  een  zoo  groot  raogelijke  nauwkeurigheid  te  bereiken 
is  men  verplicht  de  wrijvingskrachten  tusschen  zuiger  en  gatwand 
tot  een  minimum  te  beperken.  Goede  resultaten  verkreeg  Wiebe 
reeds  in  dit  opzicht  door  kloppen  met  een  hamer  tegen  den  wand" 
van  zijn  toestel.  In  den  lateren  tijd  werd  vrij  algemeen  een  draaien 
van  den  zuigei'  toegepast,  hoewel  Holborn  *)  een  heen  en  weer 
gaande  beweging  de  voorkeur  geeft. 
Over  de  motieven,  waarom  deze  bewerkingen  zulk  een  invloed 
hebben,  is  nog  slechts  weinig  bekend.  Kt.ein  (I.c.)  tracht  wel  een 
oplossing  te  geven  van  de  werking  der  rotatie,  doch  slaagt  hierin  niet. 
Het  was  nu  de  bedoeling  \an  otis  onderzoek  een  oplossing  te 
vinden,  benevens  de  omstandigheden  op  te  sporen,  waaronder  het 
grootste  etfect  bereikt  wordt. 
Waar  de  plaatsruimte  een  uitvoerige  behandeling  van  onze 
resultaten  niet  toestaat,  zullen  we  hieronder  volstaan  met  een  korte 
mededeeling,  terwijl  voor  uitvoerige  bespi-ekingen  verwezen  wordt 
naar  ,,Anpalen  der  Physik”  Bd.  72,  1923,  pag.  285 — 320. 
Theoretisch  werd  aansluiting  gezocht  bij  de  nieuwere  theorie  der 
rondom  gesmeerde  lagers  ’)•  Wanneer  toch  de  zuiger  rond  draait 
in  een  cilindrisch  gat,  terwijl  van  onder  steeds  vloeistof  wordt  aan- 
gevoerd, moet  er  zeker  een  analogie  bestaan  tusschen  de  wrijvings- 
1)  Voor  de  verschillende  typen  verwijs  ik  naar  Klein.  G.  Untersuchung  und 
Kritik  von  Hochdruckmesser  Diss.  Berlin  1909.  , 
2)  Ann.  d.  Physik  1915,  pag.  1087. 
SoMMERFELD.  Zcitschr.  für  Math.  und  Physik  1904,  Gümbel.  Das  problem  der 
Lagerreibung  Jahre.sb,  d.  Schif'fbautechn  Gesellsch.  1917. 
