Natuurkunde.  — G.  Hertz:  ,,Over  het  opioekken  van  spectraal- 
lijnen  door  botsingen  van  electrorten.” 
(Aangeboden  door  de  Heereu  P.  Ehrenpest  en  W.  H.  Juliüs.) 
Volgens  de  theorie  der  quanta  kan  men  verwachten,  dat  een 
atoom  door  botsing  met  een  electron  slechts  dan  in  staat  gesteld 
kan  worden  tot  de  emissie  van  een  bepaalde  spectraallijn,  wanneer 
de  kinetische  energie  van  het  electron  grooler  is  dan  een  zekere 
drempelwaarde,  die  voor  de  betrokken  lijn  karakteristiek  is.  De 
spanning,  die  een  electron  vrij  moet  doorloopen,  om  deze  kinetische 
energie  te  verkrijgen,  noemen  we  de  aanslagspanning  der  spectraal- 
lijn. Voor  deze  aanslagspanning  kan  men  verschillende  waarden 
verwachten  naar  gelang  van  den  aard  van  het  systeem,  dat  het  licht 
uitzendt.  In  hel  eenvoudigste  geval  van  den  oscillator  van  Planck 
is  de  aanslagspanning  door  de  frequentie  bepaald  en  gegeven  dooi- 
de vergelijking  Ve  = hv.  Gaat  men  uit  van  de  atoomtheorie  van 
Bohr,  dan  is  de  arbeid,  die  noodig  is  voor  het  opwekken  van  een 
bepaalde  lijn,  gelijk  aan  de  energie,  die  verricht  moet  worden  om 
het  atoom  uit  zijn  normalen  toestand  over  te  voeren  in  de  hoogste 
der  beide  stationaire  toestanden  tusschen  welke  een  overgang  moet 
plaats  vinden,  om  tot  de  uitzending  van  de  bedoelde  spectraallijn 
aanleiding  te  geven.  De  aansiag8[)anning  van  een  bepaalde  spectraal- 
lijn is  hier  dus  gegeven  door  de  vergelijking  Ve  = le  — AT,  waarin 
/ de  ionisatiespanning  voorstelt  en  T de  kleinste  der  beide  termen, 
die  de  specti-aallijn  karakteriseeren. 
Experimenteel  is  tot  nu  toe  het  bestaan  van  een  individueele 
aanslagspanning  slechts  aangetoond  voor  de  resonantielijnen  van  de 
alkali-  en  aardalkalimetalen,  en  van  de  metalen,  die  met  de  laatst- 
genoemde in  dezelfde  groep  van  het  periodiek  systeem  staan  *).  Ook 
de  waarde  der  aanslagspanning  werd  in  overeenstemming  gevonden 
met  die,  welke  volgens  de  theorie  der  quanta  te  verwachten  is. 
Hiermede  werd  het  quanteuze  karakter  van  dit  verschijnsel  recht- 
streeks uit  het  experiment  aangetoond;  doch  omtrent  het  atoora- 
model  van  Bohr  konden  de  gevonden  resultaten  niets  leeren,  daar 
b .1.  Franck  en  G.  Hertz,  Verh.  D.  Phys.  Ges.  16,  512,  1914. 
J.  C.  Mc  Lennan  en  Henderson,  Proc.  Roy.  Soc.  91,  485,  1915. 
J.  G.  Mc  Lennan  en  H.  I.  C.  Ireïon,  Pliil.  Mag.  36,  461,  1918. 
P.  D.  Foote,  W.  F.  Meggers  en  F.  L.  Mohler,  Phil.  Mag,  42,  1002,  1921; 
Astroph.  Journ.  55,  145,  1922;  Phil.  Mag.  43,  659,  1922. 
