863 
een  halve  mm.  De  plaat  is  geleidend  met  zV  verhouden.  Bij 
enkele  proeven  werd  de  ruimte  tiissclien  N en  P naar  alle  zijden 
afgesloten  met  metalen  wanden,  uitgezonderd  één  enkele  spleet; 
ten  einde  een  volkomen  veldvrije  ruimte  te  verkrijgen ; de  in  de 
figuur  weergegeven  eenvoudiger  \'orm  is  echter  ook  voldoende 
gebleken.  Bij  deze  opstelling  bestond,  wanneer  de  mazen  van  het 
gaas  voldoende  fijn  en  de  afstand  tusschen  de  gloeikathode  en  het 
gaas  voldoende  klein  worden  genomen,  bij  de  aangewende  drukken 
geen  gevaar  voor  den  oveigang  in  een  boogontlading,  ook  l)ij 
spanningen  boven  de  ionisatiespanning.  Om  ook  geen  nadeeligen 
invloed  te  ondervinden  van  den  spanningsafval  in  de  gloeikathode, 
werd  er  voor  gezorgd,  dat  slechts  een  smalle  strook  loodrecht 
op  de  richting  van  den  gloeistroom  electronen  uitzond,  zoodat 
tusschen  de  verschillende  })unten  van  de  electronenbron  geen  poten- 
tiaalverschillen bestonden  van  meei-  dan  0.1  Volt.  Bij  sommige 
proeven  werd  dit  daardoor  bereikt,  dat  het  oxjd  in  den  vorm  van 
een  slechts  breede  dwarsstrook  op  het  platinabandje  werd 
aangebracht.  Daar  het  aanbrengen  van  zulk  een  strook  echtei'  be- 
zwaarlijk was,  werd  later  gewerkt  met  een  grootere  vlek  en  aan 
het  platinabandje  den  vorm  gegeven,  zooals  in  de  figuur  l)eneden 
rechts  geteekend  is.  Tengevolge  van  de  verhoogde  stroomdichtheid 
in  het  midden  krijgt  men  daar  een  tamelijk  scherp  maximum  van 
de  temperatuur.  Bij  de  buitengewoon  sterke  afhankelijkheid  der 
electronen-emissie  van  de  temperatuur  heeft  dit  tot  gevolg,  dat  prac- 
tisch  de  emissie  slechts  van  een  smalle,  in  het  gebied  van  maximale 
temperatuur  gelegen  strook  uitgaat. 
Om  storingen  door  ruimteladingen  te  vermijden  werd  do  stroom- 
sterkte  nooit  hooger  gekozen  dan  10“^  amp.  Dit  is  in  het  bijzonder 
noodig  bij  het  onderzoeken  van  edelgassen,  waar  men  wegens  het 
geringere  rendement  van  de  onelastische  botsingen  met  hoogere 
drukken  moet  werken  dan  bij  metaaldampen.  Reeds  bij  kleine  stroom- 
dichtheden veroorzaken  de  electronen,  die  in  de  veldvrije  ruimte 
tallooze  malen  door  de  gasatomen  heen  en  weer  worden  gekaatst, 
een  belangrijke  ruimtelading,  welke  maakt,  dat  de  ruimte  niet  meer 
veldvrij  is,  zoodat  de  electronen  op  verschillende  plaatsen  verschil- 
lende snelheden  hebben.  Dal  dit  ijiderdaad  zoo  is  kan  men  duidelijk 
zien,  wanneer  men  een  spanning  aanlegt,  die  even  boven  de  aan- 
slagspanning  van  de  eerst  optredende  lijnen  is.  De  ruimtelading  ver- 
raadt zich  dan  door  een  donkere  ruimte  in  de  buurt  van  de  grootste 
electronen-dichtheid  (onmiddellijk  voor  het  gaasje).  Hier  hebben  n.1. 
de  electronen  als  gevolg  van  de  negatieve  ruimtelading  een  kleinere 
snelheid  dan  overeenkomt  met  de  aangelegde  spanning. 
56 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk  Dl.  XXXll.  A".  1923. 
