914 
volgende  gedeelte  van  den  darm  van  Tridacna  vond  ik  aanzienlijke 
hoeveelheden  zooxanthellae  in  alle  stadia  van  vertering. 
De  zooxanthellae,  die  ik  bij  een  soort  van  Collozonm  op  Ambon 
kon  vergelijken  rnet  die  van  de  koralen,  zijn  grooter  dan  deze 
laatste  (12 — 15  p),  lichter  geel  van  klenr  en  onderscheiden  zich 
voornamelijk  door  het  bezit  van  meer  dan  een  assimilatieproduct  in 
elke  cel.  Zij  komen  geheel  overeen  met  de  gele  cellen,  die  Brandt ') 
bij  verschillende  Radiolarien  uitvoerig  onderzocht  heeft,  alleen  komt 
volgens  Brandt  de  amjloide  substantie  voor  als  lichamen  met  een 
groote  vacnole,  deze  zijn  echter  massief  en  bezitten  een  centrale 
sterk  klenrbare  korrel,  waarop  reeds  door  Stiasny  ’)  gewezen  werd. 
In  dit  opzicht  komt  het  assimilatieproduct  dus  overeen  met  dat  van 
de  zooxanthellae  der  koralen,  waarin  zich  ook  een  centraal  lichaam 
(pyrenoid)  kleurt  met  kernkleurstotfen. 
Bij  sommige  soorten  van  Madreporaria,  die  in  ondiep  water,  tot 
dicht  bij  de  oppervlakte  leven,  zooals  Dendrophyllia  micranthus 
(Ehrb.)  (=  nigrescens  Dana)  en  Dmdrophyllia  coccinea  (Ehrb.)  ’), 
twee  soorten,  die  op  Ambon  en  de  Kei  Eilanden  algemeen  voor- 
komen, zijn  geen  zooxanthellae  te  vinden.  Het  eigenaardige  is  nu, 
dat  bij  D.  coccinea  in  het  entoderm  groote  hoeveelheden  groengele 
lichaampjes  van  onregelmatigen  vorm  voorkomen,  die  men  niet 
vindt  in  de  weefsels  van  de  rifkoralen.  Wanneer  men  pluispraepa- 
raten  maakt  van  de  weefsels  van  het  levende  dier,  komen  deze 
lichaampjes  vrij  en  ronden  zich  af.  Zij  hebben  een  korrelige  struc- 
tuur, in  sommige  is  een  donkerder  kleurbaar  gedeelte  aanwezig, 
maar  een  kern  is  niet  met  zekerheid  aan  te  toonen.  Behalve  deze  groen- 
gele lichaampjes  bezit  de  bovengenoemde  soort  nog  een  fijn  verdeeld 
rood  pigment  in  de  buitenste  lagen  van  het  lichaam.  Dendrophyllia 
7nicranthiis  heeft  dezelfde  groengele  lichaampjes  in  het  entoderm  en 
verder  een  zwart  pigment  in  de  plaats  van  het  roode  van  D.  coc- 
cinea. In  de  gastrale  holte  Aan  deze  dieren  vindt  men  resten  van 
kleine  Crustaceeën,  diatorneeën,  foraminiferen,  Oscillatoriën  en 
detritus,  zooals  sponsspicula,  maar  bovendien  geregeld  een  aantal 
van  de  groengele  lichaamjes  uit  het  entoderm  in  min  of  meer  afge- 
ronden  vorm.  Soms  ook  vindt  men  enkele  zooxanthellae,  maar  dit 
is  alleen  het  geval  bij  dieren,  in  wier  nabijheid  andere  koralen 
voorkomen,  die  in  hun  weefsels  zooxantheliae  herbergen. 
')  K.  Brandt,  Die  Koloniebildenden  Radiolarien  (Sphaerozoëen)  des  Golfes  von 
Neapel.  Fauna  und  Flora  des  Golfes  von  Neapel.  1885. 
G.  Stiasny,  Zur  Kenntnis  der  gelben  Zeilen  der  Sphaerozoen.  Biol.  Gentral- 
blatt.  Bd.  XXX,  1910. 
*)  De  nieuwe  nomenclatuur  van  deze  soorten  is  ontleend  aan  C.  J.  van  der 
Horst,  Eupsaramidae.  Siboga  Expeditie  Monogr.  XVIc,  1922. 
