957 
whicli  it  is  particularly  ditTiciilt  to  force  tlie  reaction  froiii  one 
pfiase  to  another  to  run  to  completion”. 
Bij  den  „tirst  run”  liebben  blijkbaar  telkens  andere  frakties  van 
de  geheele  lioeveellieid  nitraat  aan  de  omzetting  niet  deel  genomen, 
bij  den  tweeden  (bij  alle  drukken)  eenzelfde  fraktie.  Dit  laatste  is 
zeer  goed  mogelijk  in  verband  met  de  wijze,  waarop  de  proef  werd 
voorbereid.  Hamert  men  bet  zout  bij  gedeelten  in  het  stalen 
cylindertje,  dan  is  het  wel  mogelijk,  dat  een  blokje  in  zijn  geheel 
aan  de  omzetting  deelneemt,  een  tweede,  daarop  gehamerd,  niet, 
al  laat  het  kontakt  tussehen  beide  niets  te  wensehen. 
Proeven,  reeds  jaren  geleden  door  Ernst  Cohen  en  A.  L.  Th. 
Moesveld  genomen  en  tot  heden  voortgezet,  mogen  het  gezegde 
illnstreeren.  Wordt  een  warm  verzadigde,  waterige  oplossing  van 
thallopikraat  afgekoeld  beneden  46°,  het  overgangspunt  der  roode 
moditikatie  van  dit  zout  (stabiel  beneden  46°)  en  der  gele,  dan 
kristalliseeren  beide  vormen  naast  elkaar  uit  en  blijven  maanden 
lang,  zelfs  in  aanraking  met  de  oplossing,  naast  elkaar  bestaan.  Laat 
men  het  water  verdampen,  dan 
krijgt  men  een  mengsel  van  de  beide 
modifikaties,  hoewel  er  tussehen 
de  roode  en  gele  kristallen  innig 
kontakt  bestaat.  Zoo  zijn  wij  in 
het  bezit  van  een  dergelijk  mengsel, 
dat  zich  reeds  sinds  4 jaren  in 
dien  toestand  bevindt;  het  werd 
bij  ± 15°  C.,  dus  30 graden  beneden 
de  overgangstemperatuur  bewaard. 
In  tig.  3,  een  photographische  r'epro- 
duktie  van  dit  preparaat,  is  het 
verschil  tussehen  de  beide  modi- 
fikaties duidelijk  zichtbaar,  al  komt  in  de  figuur  het  vei-schil  in  kleur, 
rood  en  geel,  niet  tot  uitdrukking. 
21.  Het  vermoeden  ligt  voor  de  hand,  dat  dergelijke  verschijnsels 
zich  hebben  voorgedaan  bij  de  andere  stoffen,  door  Bridgman  onder- 
zocht, vooral  waar  hij  er  zelf  op  wijst,  dat  hij  dergelijke  vertragin- 
gen bij  andere  stoffen  heeft  waargenomen.  Daarmede  vervalt  dan  ook 
de  beteekenis  van  de  waarden,  die  hij  voor  de  volume-veranderingen 
bij  die  stoffen  heeft  gevonden.  Hetzelfde  geldt  natuurlijk  vooi- de  omzet- 
tingswarmte!!, die  hij  met  behulp  van  die  cijfers  heeft  berekend  en 
Fig.  3. 
h Zeitschr.  f.  physik.  Chemie  94,  450  (1920). 
