84Q 
ZOOGDIEREN. 
men dus in dil opzigt met vele visschen en hagedisachlige 
dieren overeen. Bij de overige zoogdieren worden de landen 
in de tandkassen gevormd. 
De tand heeft eene kiem {pulpa dentis), waardoor dc 
beenige tandzelfstandigheid wordt afgescheiden, of welke 
daarin door verheening overgaat, en waarvan hel over- 
blijfsel eene holle in den gevormden tand opvull. Eerst 
wordt de kroon, daarna de wortel gevormd. De kroon 
is met verglaassel bedekt, eene zeer harde zelfstandigheid, 
die uit naar de as van den land gerigte vezels bestaat, 
«ij overdekte lauden {dentes obducli), zoo als die van den 
mensch, dc vierhandige en de verscheurende zoogdieren, 
wordt de kroon geheel en gelijkmatig door eene laag van 
verglaassel bedekt. Bij andere zoogdieren dringt hel ver- 
glaassel in de tandzelfstandigheid, en vormt alzoo plooijen 
(dens complicalus s. semicomposilus), en bij sommige zoog- 
dieren strekken zich deze plooijen zoo ver tot den wortel 
der landen uit, dat deze in onderscheidene platen verdeeld 
worden [dentes composUi s. Inmellosi). De kiezen van den 
olifant geven een voorbeeld van het laatste. Daar nu de 
kaanwing de minder harde tandzelfstandigheid meer doet 
afslijten, dan het verglaassel, ontstaan er op de kroonen 
der half zamengestelde en zamengcstelde’ landen uitsprin- 
gende lijnen en daar tnsschen liggende groeven, gelijk elk 
zich daarvan bij het beschouwen der kiezen van liet rund 
b. V. overtuigen kan. De platen der zamengestelde tanden 
worden door eene tusschenliggende beenzelfstandigheid ver- 
bonden, die men centewi noemt [comentam s. crusta petrosa); 
zij ontstaat uit de verheening van do kapsel, waarin dc 
tandkiem ligt en die hier geplooid is. Dergelijk cement 
of beenzelfstandigheid bedekt ook de wortels der tanden 
bij de zoogdieren. Niet in alle tanden der zoogdieren is 
verglaassel aanwezig, maar landzellslandigiieid en cement 
schijnen in eiken tand aangetrolfen te worden. De verdee- 
ling der landen in snij-, hoek- en maaltanden is uit dc 
mcnschclijkc ontleedkunde bekend. Deze drie soorten 
